Αρχοντικά του Αγίου Ιωάννη – Μέρος Α’

0

Του συνεργάτη μας,Γιάννη Δ.Κουρμπέλη

Ο Άγιος Ιωάννης είναι ένα από τα λίγα χωριά της Κυνουρίας που διαθέτει έναν μεγάλο αριθμό αρχοντικών, τα οποία διατηρούνται έως σήμερα. Τα αρχοντικά του Αγιάννη είναι ένα δείγμα της μεγάλης ακμής που γνώρισε κατά τα έτη της Τουρκοκρατίας. Παρόλο που αρκετές φορές υπέστησαν καταστροφές, τόσο οι παλιοί όσοι και οι νέοι ιδιοκτήτες τους τα σεβάστηκαν και τα διατήρησαν. Σε αυτό το κεφάλαιο θα παρουσιάσουμε ένα μεγάλο μέρος των αρχοντικών του χωριού, των οποίων οι αρχικοί ιδιοκτήτες έχουν ταυτοποιηθεί.

Του Παπάζογλη

Το σπίτι που ανήκει σήμερα στον Πέτρο Κασώλο και στην Μαρούλα Σακελλαρίου. Το οίκημα αυτό άνηκε στον πανίσχυρο Αγιαννίτη προεστό Αναγνώστη Παπάζογλου (1750 – 1818). Ο Αναγνώστης Παπάζογλου ήταν ένας από τους ισχυρότερους προεστούς της Πελοποννήσου και είχε πολύ μεγάλη εξουσία, τόσο στους Έλληνες όσο και στους Οθωμανούς. Έκανε πολλά σημαντικά έργα και συνεργαζόταν με μεγάλους κλέφτες της εποχής εκείνης, ενώ παράλληλα είχε καλές σχέσεις και με τους Τούρκους. Αργότερα, το αρχοντικό περιήλθε στους γαμπρούς του Πάνο Σαρηγιάννη και Ιωάννη Ματθαίο, καθώς και στον γαμπρό του Σαρηγιάννη, Κωνσταντίνο Ζαφειρόπουλο. Τελικά περιήλθε στην oικογένεια Σακελλαρίου και στον Γεώργιο Ι. Κουτίβα (Γιαννακόγιωργα). Το αρχοντικό αυτό φαίνεται πως πυρπολήθηκε από τον Ιμπραήμ το 1826, αφού μέχρι και σήμερα φαίνονται τα ίχνη πυρκαγιάς στις ξυλοδεσίες του σπιτιού. (Μαρτυρία Πέτρου Κασώλου)

Το αρχοντικό αυτό είναι το μεγαλύτερο οίκημα στον Άγιο Ιωάννη. Βρίσκεται στο Κουφόβουνο, λίγο πιο πάνω από τον ναό του Προδρόμου. Είναι κτίσμα του 17 – 18 ου αι. Έχει χτιστεί σε σχήμα Π, είναι τριώροφο και έχει εντυπωσιακό μέγεθος. Εντυπωσιακοί είναι οι θόλοι του, ενώ το εσωτερικό του διατηρεί την αρχιτεκτονική των Οθωμανικών χρόνων, δηλαδή τα μεγάλα παράθυρα και τους οντάδες.

Αξιοπρόσεκτη είναι και η μεγάλη πέτρινη σκάλα, που βρίσκεται στην αυλή του σπιτιού και οδηγεί στον 2ο όροφο. Σύμφωνα με την Αγιαννίτικη παράδοση, από αυτή την σκάλα πήδηξε ο ξακουστός κλέφτης Ζαχαριάς Μπαρμπιτσιώτης όταν επισκέφθηκε τον Παπάζογλη. Ο Ζαχαριάς μπήκε στον πύργο ντυμένος ως ηλικιωμένος και παρακάλεσε τους φρουρούς να δει τον προεστό. Μόλις τον άφησαν να μπει ανέβηκε με δυο βήματα στον πάνω όροφο, όπου βρήκε τον Παπάζογλη και τον ανάγκασε να του στείλει πολεμοφόδια και όπλα.

Όταν πέτυχε τον σκοπό του πήδηξε από το παράθυρο και ενώθηκε με παλικάρια του και έφυγε απ’ το χωριό (για το γεγονός αυτό θα μιλήσουμε σε μελλοντικό άρθρο).

Διέθετε πολεμίστρες (που σώζονται ακόμη και σήμερα) και έναν μικρό πυργίσκο (έχει καταστραφεί), ο οποίος βρισκόταν δίπλα στην μεγάλη αυλόπορτα. Παράλληλα, εντός του σπιτιού υπήρχε και διπλό πάτωμα, στο οποίο κρύβονταν άνθρωποι σε καιρούς πολέμου (Τουρκοκρατία, κατοχή, εμφύλιος κ.α.). Το σπίτι αυτό ήταν το πατρικό της γιαγιάς μου, Κωνσταντίνας Κουτίβα. Χαρακτηριστικά θυμάται μια κωμικοτραγική ιστορία: στην περίοδο της κατοχής, ο θείος της Θεόδωρος Κουτίβας, κατέφυγε στο σπίτι τους, αναζητώντας καταφύγιο γιατί τον κυνηγούσαν οι Γερμανοί. Φυσικά τον έκρυψαν στο διπλό πάτωμα και όπως ήταν κουρασμένος, τον πήρε ο ύπνος. Όταν μετά από λίγο οι Γερμανοί χτυπούσαν την πόρτα αναζητώντας τον, αυτός ήδη ροχάλιζε. Πανικόβλητοι άρχισαν να χτυπούν το πάτωμα και έτσι σταμάτησε. Οι Γερμανοί μπήκαν μέσα, δεν βρήκαν τίποτα και έφυγαν.

Του Σαρηγιάννη

Το πρώην σπίτι του Παναγιώτη Γιαννούκου (Παγιού), ευεργέτη της κοινότητας Άστρους. Το αρχοντικό αυτό άνηκε στον Αγιαννίτη προεστό και φιλικό Πάνο Σαρηγιάννη. Ο Πάνος Σαρηγιάννης ήταν μία από τις σημαντικότερες προσωπικότητες που έχει αναδείξει ο Άγιος Ιωάννης. Ήταν γαμπρός του επίσης προεστού Αναγνώστη Παπάζογλου, πρωτεργάτης του αγώνα, με ενεργό συμμετοχή στην επανάσταση του 1821 και στην Β’ Εθνοσυνέλευση του Άστρους. Πέθανε το 1825. Με το πέρασμα των χρόνων το οίκημα περιήλθε στους απογόνους του και σήμερα ανήκει στον Δήμο, ως κληροδότημα του Παναγιώτη Γιαννούκου.

Βρίσκεται στο κάτω μέρος του χωριού, ανάμεσα στο Παλιό Σχολείο και στην πηγή Σουληνάρι. Λίγα μέτρα χαμηλότερα υπήρχαν τα ερείπια του Αγίου Βασιλείου, πάλαι ποτέ μητροπόλεως του Αγίου Ιωάννη, που καταστράφηκε ολοσχερώς από τον Ιμπραήμ το 1826. Το οίκημα αυτό έχει μεγάλο μέγεθος και εντυπωσιακό θόλο. Δίπλα σε αυτό το σπίτι υπάρχουν τα αρχοντικά του Πέρρου και του Ματθαίου. Αυτή την περίοδο ανακαινίζεται.

Το αρχοντικό του Σαρηγιάννη το έτος 1982. Τα σημάδια παρακμής και εγκατάλειψης είναι εμφανή

Του Σακελλαρίου

Το σπίτι που ανήκει σήμερα στον Γεώργιο Ν. Σακελλαρίου. Το οίκημα αυτό άνηκε στην ομώνυμη οικογένεια. Σύμφωνα με την παράδοση, το αρχοντικό αυτό καθώς και του Τσάκωνα (που βρίσκεται ακριβώς από κάτω), αποτελούσαν κτήρια του μετοχιού της Μονής Λουκούς. Το μετόχι αυτό ήταν ο Άγιος Νικόλαος, ο οποίος καταστράφηκε το 1826 (βλέπε και: Εκκλησίες του Αγίου Ιωάννη – Άγιος Νικόλαος). Πάνω απ’ την είσοδο του οικήματος, υπάρχει εντοιχισμένος πέτρινος σταυρός, χαρακτηριστικό των πύργων των μετοχιών εκείνης της εποχής. Φαίνεται επίσης πως είναι κτίσμα του 17ου αι., αφού μοιάζει πολύ με τον πύργο του μετοχιού της Αγίας Τριάδας στο Καστράκι Μελιγούς (κτίσμα των αρχών του 17ου αι.).

Το αρχοντικό αυτό, βρίσκεται στην θέση Κουφόβουνο, λίγο πιο πάνω απ’ τον ναό του Προδρόμου. Έχει εντυπωσιακό, μακρόστενο μέγεθος, εξυπηρετώντας έτσι τον σκοπό για τον οποίο χτίστηκε.

Ο εντοιχισμένος πέτρινος σταυρός πάνω από την είσοδο του Σακελλαρέϊκου πύργου.

Πηγές

  • Νικολάου Ι. Φλούδα – Θυρεατικά, τόμος Γ’, Αθήνα 1983
  • Ιωάννη Μ. Αρβανίτη – Από τις πηγές του λαού μας, τόμος Β’, Αθήνα 1982
  • Μαρτυρίες Πέτρου Κασώλου, Κωνσταντίνας Κουτίβα, Ευστρατίου Δαλιάνη και Ιωάννη Χαρμπαλή.

Ιωάννης Δ. Κουρμπέλης

ΑΦΗΣΤΕ ΕΝΑ ΣΧΟΛΙΟ

Please enter your comment!
Please enter your name here