Αρχοντικά του Αγίου Ιωάννη – Μέρος Β’

0

Από τον συνεργάτη μας, Γιάννη Δ. Κουρμπέλη

Του Τροχάνη

Το αρχοντικό του Τροχάνη ήταν το σημερινό σπίτι των Κωνσταντίνου & Νικολάου Γ. Τζιβελόπουλου (καφενείο Πλατάνα). Το οίκημα αυτό άνηκε στον Αγιαννίτη προύχοντα και προεστό Γεώργιο Τροχάνη. Ο Γεώργιος Τροχάνης ήταν μία σημαντική προσωπικότητα που διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην ιστορία του χωριού την περίοδο 1800 – 1850 περίπου. Ήταν φιλικός και το 1804, μετά από κλείσιμο της Μονής Λουκούς από τον προεστό Αναγνώστη Παπάζογλη, ανέλαβε την κυριότητα των κτημάτων της. Το 1834 μετά το κλείσιμο της Μονής Θεολόγου με βασιλικό διάταγμα, ο ίδιος μαζί με άλλους καταχράστηκε τα κτήματα της Μονής. Τα δύο αυτά περιστατικά ενέπνευσαν τους Αγιαννίτες να δημιουργήσουν δύο τραγούδια (βλέπε αναλυτικότερα: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΗ – ΜΕΡΟΣ Δ’: 1800 – 1820 και ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΗ – ΜΕΡΟΣ ΣΤ’: 1831 – 1900). Με το πέρασμα του χρόνου περιήλθε στην οικογένεια Τζιβελόπουλου και έκτοτε αποτελεί ένα από τα καλύτερα καφενεία του χωριού.

Το αρχοντικό αυτό βρίσκεται στην κεντρική πλατεία του χωριού, απέναντι απ’ τον ναό του Αγίου Γεωργίου. Φαίνεται πως είναι κτίσμα του 17ου αι. και έχει χτιστεί σε σχήμα Γ. Έχει εντυπωσιακό μέγεθος και μεγάλους θόλους. Διατηρεί επίσης πολλά στοιχεία του παρελθόντος, τόσο στο εξωτερικό όσο και στο εσωτερικό του. Σήμερα στεγάζεται εκεί το καφενείο – ταβέρνα «Η πλατάνα».

Φωτογραφία των τελών του 19ου αι., τραβηγμένη από το σημείο όπου σήμερα βρίσκεται η βρύση της πλατείας. Φαίνεται πλήθος Αγιαννιτών, το ιερό του Αη γιώργη, η αιωνόβια πλατάνα και το Τροχανέϊκο αρχοντικό.

Το Κυβερνείο

Το σπίτι που ανήκει σήμερα στον Ιωάννη Κάζο είναι το γνωστό σε όλους τους Αγιαννίτες, <<Κυβερνείο>>. Αυτό το οίκημα, που παλαιότερα άνηκε στην οικογένεια Κουτίβα, υπήρξε η έδρα της κυβέρνησης όταν ο Άγιος Ιωάννης έγινε πρωτεύουσα της επαναστατημένης Ελλάδας. Η Προσωρινή κυβέρνηση της Ελλάδας εγκαταστάθηκε στο χωριό από τις 15 Αυγούστου έως την 1 Οκτωβρίου 1822 και αποτελείτο από γνωστά πολιτικά πρόσωπα της εποχής (Αθανάσιος Κανακάρης, Ιωάννης Ορλάνδος, αδερφοί Κουντουριώτες κ.α.). Το αρχοντικό αυτό δεν είναι γνωστό σε ποιόν άνηκε εκείνη την εποχή, ούτε και γιατί επιλέχθηκε ως κυβερνείο. Πολύ πιθανόν να επιλέχθηκε επειδή βρισκόταν κοντά στην περίφημη Σχολή Καρυτσιώτη, ήταν ένα οχυρωμένο πυργόπιτο με πολεμίστρες, ήταν το μόνο Αγιαννίτικο σπίτι που είχε αποχωρητήριο στο εσωτερικό του, αλλά και γιατί στο εσωτερικό του υπήρχε μία μεγάλη βιβλιοθήκη στην οποία έμπαιναν τα σημαντικά κυβερνητικά έγγραφα. Από εδώ πάρθηκαν αρκετές αποφάσεις και το όνομα του χωριού αναφέρεται σε αρκετά έγγραφα της κυβερνήσεως. Η κυβέρνηση απομακρύνθηκε από το χωριό τον Οκτώβριο του 1822 και μετέβη στο χωριό Νεχαγιέ (νυν Ερμιόνη).

Στα μετεπαναστατικά χρόνια στο αρχοντικό αυτό στεγάστηκε το δικαστήριο του χωριού. Χρέη δικαστή είχαν αναλάβει, κατά την παράδοση, ο Ευστράτιος Αθ. Κουτίβας (που ήταν πάρεδρος) και ο ανιψιός του Αθανάσιος Στ. Κουτίβας (Σκαντζιός). Οι μεγαλύτεροι Αγιαννίτες θυμούνται και μια αστεία ιστορία σχετικά με το δικαστήριο. Όταν κάποτε γινόταν μια δίκη, το πάτωμα, το οποίο ήταν σάπιο, κατέπεσε και όλο το ακροατήριο έπεσε στον κάτω όροφο μέσα σε μια γούρνα με ασβέστη, χωρίς ευτυχώς να υπάρξει τραυματισμός. Ο μόνος που δεν έπεσε ήταν ο μπαρμπα – Σαράντος ο Ταπεινός, ο οποίος καθόταν στο περβάζι του παραθύρου και έτσι γλίτωσε.

Το αρχοντικό αυτό βρίσκεται ανάμεσα στην πλατεία του χωριού και στον λόφο Κουτρί, στα δεξιά του δρόμου. Πρόκειται για ένα τριώροφο πυργόσπιτο με πολλές πολεμίστρες και εντυπωσιακούς θόλους στο εσωτερικό του. Μέχρι και σήμερα σώζεται η μεγάλη βιβλιοθήκη στην οποία βρίσκοταν τα έγγραφα της κυβέρνησης. Το <<κυβερνείο>> είναι αναμφισβήτητα το σημαντικότερο σπίτι του Αγιάννη, ενδεικτικό της οικονομικής και διοικητικής δύναμης του στην περιοχή.

Το κυβερνείο όπως ήταν την δεκαετία του 1960

Του Τσάκωνα

Το σπίτι που ανήκει σήμερα στους Κουτούζο, Χαρμπαλή, Δικαίο (Κολίκο) και Κανατά (Καπότα), ήταν το αρχοντικό του Τσάκωνα. Ιδιοκτήτης του ήταν ο Αγιαννίτης προύχοντας Ιωάννης Ν. Τσάκωνας, ο οποίος μετά το κλείσιμο της Μονής Θεολόγου το 1834 καταχράστηκε τα κτήματα της Μονής, μαζί με τους Γεώργιο Τροχάνη και Σταυριανίδη. Το περιστατικό αυτό ενέπνευσε τους Αγιαννίτες να δημιουργήσουν τραγούδι (βλέπε αναλυτικότερα: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΗ – ΜΕΡΟΣ ΣΤ’: 1831 – 1900). Σύμφωνα με την παράδοση το αρχοντικό του Τσάκωνα μαζί με του Σακελλαρίου αποτελούσαν πύργους του μετοχιού της Μονής Λουκούς. Το μετόχι αυτό ήταν ο Άγιος Νικόλαος, ο οποίος καταστράφηκε το 1826 (βλέπε αναλυτικότερα: Εκκλησίες του Αγίου Ιωάννη – Άγιος Νικόλαος).

Το αρχοντικό αυτό βρίσκεται στην θέση Κουφόβουνο, λίγο πιο πάνω από τον ναό του Προδρόμου. Έχει σχήμα μακρόστενου παραλληλογράμμου, με μεγάλο μήκος και είναι διώροφο με υπόγειο. Χαρακτηριστικό του σπιτιού αυτού είναι και ο μεγάλος χυτήρας, ο οποίος αποτελούσε αμυντικό μηχανισμό κατά τα έτη της Τουρκοκρατίας. Σύμφωνα με μαρτυρίες το ταβάνι του σπιτιού ήταν ζωγραφισμένο και υπήρχαν διάφορα χριστιανικά σύμβολα, χαρακτηριστικό των πύργων των μετοχιών της εποχής εκείνης. Είναι κτίσμα του 14ου – 15ου αι., σύμφωνα με μαρτυρία του ιδιοκτήτη Ιωάννη Χαρμπαλή. Καταλαβαίνουμε λοιπόν ότι είναι πιθανόν το αρχαιότερο σπίτι του χωριού μας.

Πηγές

  • Νικολάου Ι. Φλούδα – Θυρεατικά, τόμος Γ’, Αθήνα 1983
  • Ιωάννη Μ. Αρβανίτη – Από τις πηγές του λαού μας, τόμος Β’, Αθήνα 1982
  • Μαρτυρίες Ευστρατίου Ι. Δαλιάνη, Ιωάννη Γ. Χαρμπαλή, Κωνσταντίνας Κουτίβα, Σταθούλας Ν. Τζιβελοπούλου κ.α.

Ιωάννης Δ. Κουρμπέλης

ΑΦΗΣΤΕ ΕΝΑ ΣΧΟΛΙΟ

Please enter your comment!
Please enter your name here