Αρχοντικά του Αγίου Ιωάννη – Μέρος Δ’

0

Από τον συνεργάτη μας,Γιάννη Δ.Κουρμπέλη

Του Ζαφείρη

Το αρχοντικό αυτό άνηκε στον ευεργέτη του Άστρους – Αγίου Ιωάννη, Λεωνίδα Ι. Ζαφείρη (1893 – 1983). Ο Λεωνίδας Ζαφείρης ήταν ιδιοκτήτης μεγάλης ασφαλιστικής εταιρίας στην Αθήνα και με δική του πρωτοβουλία δημιουργήθηκε το <<Ίδρυμα Μνήμης Αγγελικής & Λεωνίδα Ζαφείρη>> στο Άστρος, το 1982, το οποίο αποτελεί πολυχώρο πολιτιστικών εκδηλώσεων. Το σπίτι του στον Αγιάννη άνηκε παλαιότερα στην οικογένεια Μωριάτη, μέλος της οποίας ήταν η μητέρα του. Εδώ στεγαζόταν και ένα από τα παλαιότερα καφενεία του χωριού, το καφενείο Λεωνίδα Μωριάτη. Το αρχοντικό σήμερα ανήκει στο Ίδρυμα Ζαφείρη.

Κατά την Αγιαννίτικη παράδοση το αρχοντικό είναι ένα από τα παλαιότερα σπίτια του Κουφόβουνου. Ο Άγιος Ιωάννης ήταν αρχικά περιορισμένος στην περιοχή του ναού του Αγίου Βασιλείου στο Σουληνάρι, ενώ οι ναοί του Προδρόμου και του Αγίου Γεωργίου ήταν εξωκκλήσια. Αργότερα επεκτάθηκε προς το Κουφόβουνο, όπου τα πρώτα σπίτια ήταν του Μωριάτη, του Κασίμου, του Τσάκωνα κ.α.

Βρίσκεται λίγο πάνω από τον ναό του Προδρόμου, κοντά στα αρχοντικά του Σακελλαρίου, του Τσάκωνα, του Πάσχου, του Κασίμου, του Παπάζογλη κ.α. Ήταν χτισμένο δηλαδή στην μητροπολιτική περιοχή του χωριού επί Τουρκοκρατίας και δίπλα του βρισκόταν το μετόχι της Λουκούς, ο Άγιος Νικόλαος. Το αρχοντικό έχει μεγάλο, μακρόστενο μέγεθος και φαίνεται ότι έχει χτιστεί πριν τον 17ο αι.

Του Πάσχου

Το σπίτι που ανήκει στον Σοφοκλή Ι. Γαρδικιώτη  άνηκε στον Αγιαννίτη προεστό Ιωάννη Πάσχο, με ενεργό δράση κατά τα επαναστατικά και μετεπαναστατικά χρόνια. Ο Πάσχος μαζί με την οικογένειά του εγκαταστάθηκε στο Παράλιο Άστρος μετά την απελευθέρωση, ακολουθώντας τον Πάνο Ζαφειρόπουλο (Άκουρο). Αργότερα περιήλθε στον ιατρό Σοφοκλή Δ. Κορδώνη, πρόεδρο της κοινότητας Άστρους.

Το αρχοντικό αυτό βρίσκεται στη θέση Κουφόβουνο, λίγο πιο πάνω απ’ τον ναό του Προδρόμου και κοντά στα αρχοντικά του Ζαφείρη, του Παπάζογλη, του Σακελλαρίου, του Τζοβάνη κ.α. Δυστυχώς λόγω μερικής καταστροφής αλλά και αναστυλώσεων το αρχοντικό έχει αλλοιωθεί σημαντικά. Ήταν τριώροφο, αλλά διατηρεί ακόμα τους εντυπωσιακούς θόλους και τις πολεμίστρες του. Σύμφωνα με τον ιστοριοδίφη Νικόλαο Ι. Φλούδα, στον νότιο τοίχο του σπιτιού υπήρχε κρύπτη μεταξύ δύο τοίχων. Σε αυτό το κενό κατά καιρούς κρύβονταν άνθρωποι και πολύτιμα αντικείμενα του σπιτιού.

Του Πρωτοπαπά

Το σπίτι που ανήκει σήμερα στον Χαρίλαο Φάκλαρη ήταν το πατρικό σπίτι του Πατριάρχη Ιεροσολύμων Γεράσιμου (κατά κόσμον Κωνσταντίνου Δ. Πρωτοπαπά) (1839 – 1897). Ο Γεράσιμος Πρωτοπαπάς ανέλαβε διάφορες σημαντικές ιερατικές θέσεις όπως: Επίσκοπος Φιλαδέλφειας (1877 – 1881), Επίσκοπος Σκυθουπόλεως (1881 – 1885), Πατριάρχης Αντιοχείας (1885 – 1891) και τέλος Πατριάρχης Ιεροσολύμων (1891 – 1897). Πέθανε στις 9 Φεβρουαρίου 1897 έπειτα από μια σύντομη ασθένεια. Σύμφωνα με πολλούς υπήρξε μία από τις σημαντικότερες εκκλησιαστικές προσωπικότητες των τελευταίων 500 χρόνων. Σε αυτό το σπίτι έζησε επίσης και ο αδερφός του, Αντώνιος Πρωτοπαπάς, σχολάρχης της Σχολής Καρυτσιώτη του Άστρους.

Το αρχοντικό αυτό βρίσκεται δίπλα στην πλατεία του χωριού, στο κάτω μέρος του δρόμου. Δίπλα του βρίσκονται τα αρχοντικά του Τροχάνη και του Γεωργά και από κάτω του Καρυτσιώτη. Είναι διώροφο και έχει μικρό μέγεθος. Μπροστά του τοποθετήθηκε η προτομή του Πατριάρχη στις 31/8/2006 επί δημαρχίας Ευστρατίου Δαλιάνη. Ωστόσο, σύμφωνα με άλλους Αγιαννίτες – μεταξύ των οποίων και ο ιστοριοδίφης Νικόλαος Φλούδας –  το πατρικό του Πατριάρχη ήταν το σπίτι του Μαρίνου Π. Αλουπογιάννη (Μαρινάκου). Αυτό βρίσκεται λίγο πιο πάνω απ’ το παλιό Δημοτικό Σχολείο και έχει μεγάλο, μακρόστενο μέγεθος.

Το νυν σπίτι του Χαρίλαου Φάκλαρη στην πλατεία του χωριού. Αυτό σύμφωνα με την παράδοση ήταν το σπίτι του Πατριάρχη.

Η προτομή του Πατριάρχη Ιεροσολύμων Γεράσιμου στη πλατεία του χωριού.

Το σπίτι του Μαρίνου Αλουπογιάννη (Μαρινάκου). Σύμφωνα με ορισμένους Αγιαννίτες αυτό είναι το πατρικό σπίτι του Πατριάρχη.

Πηγές

  • Νικολάου Ι. Φλούδα – Θυρεάτις Γη, τόμος Γ’, Αθήνα 1983
  • Ιωάννη Μ. Αρβανίτη – Από τις πηγές του Λαού μας, τόμος Β’, Αθήνα 1982
  • Ευστρατίου Ι. Δαλιάνη – Ξεδιπλώνοντας τον χρόνο: Αγιάννης – η άγνωστη πρωτεύουσα της Ελλάδας, Αθήνα 2016

Ιωάννης Δ. Κουρμπέλης

 

 

 

 

ΑΦΗΣΤΕ ΕΝΑ ΣΧΟΛΙΟ

Please enter your comment!
Please enter your name here