Εισήγηση Γ.Παπαηλιού στην επιτροπή συνταγματικής αναθεώρησης

0
papailiou

Με την πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ για τη συνταγματική αναθεώρηση των διατάξεων που αφορούν το δημοψήφισμα και τη λαϊκή νομοθετική πρωτοβουλία, έστω και περιορισμένα, ο λαός παύει να είναι «ένας κυρίαρχος που δεν ασκεί την κυριαρχία του» και δεν είναι «ελεύθερος μόνον όταν εκλέγει τα μέλη του κοινοβουλίου».

Η ΝΔ αντιμετωπίζει με δυσπιστία και φόβο την ενίσχυση της δημοκρατίας, θεωρώντας το λαό ανεύθυνο και ανώριμο που δεν κατέχει τη γνώση να αποφασίζει για σημαντικά θέματα.

Γιατί άραγεΜήπως διότι συνδέει τις απόψεις της για την οικονομία και το κοινωνικό κράτος με μία αφυδατωμένη δημοκρατία και την εκ μέρους της ιδεολογική-πολιτική άρνηση της λαϊκής συμμετοχής και παρέμβασης ;

Κατά τη συνεδρίαση της Επιτροπής για την Aναθεώρηση του Συντάγματος της 17.10.2019, με αντικείμενο την αναθεώρηση των διατάξεων για τα δημοψηφίσματα και τη λαϊκή νομοθετική πρωτοβουλία, ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Αρκαδίας-μέλος της Επιτροπής Αναθεώρησης και ειδικός εισηγητής της μειοψηφίας Γιώργος Η. Παπαηλιού είπε, μεταξύ των άλλων, τα εξής :

Σήμερα η κοινοβουλευτική δημοκρατία,  η οποία λειτουργεί   σε περιβάλλον παγκοσμιοποίησης,  ραγδαίων τεχνολογικών αλλαγών και συγκέντρωσης του πλούτου στα χέρια ολίγων, εμφανίζει σημάδια κόπωσης. Αρχές που περιλαμβάνονται στο Σύνταγμα, στην πράξη παραμένουν κενές περιεχομένου, στερούνται ουσίας. Η κυριαρχία της τεχνοκρατικής ιδεολογίας έχει οδηγήσει σε ένα είδος «μεταδημοκρατίας», μέσω της διαρκούς αφαίρεσης πεδίων από την ύλη της δημοκρατικής πολιτικής αντιπαράθεσης. Βάσει της κυρίαρχης νεοφιλελεύθερης αντίληψης, η πολιτική υποτάσσεται στην οικονομία και η δημοκρατική αντιπαράθεση στην «τεχνοκρατική» αλήθεια. Η δημοκρατία γίνεται μ΄ αυτό τον τρόπο αναιμική, πολύ περισσότερο που η ανάθεση των κοινών σε αντιπροσώπους αποτελεί το κυρίαρχο στοιχείο της. Σε αυτό το πλαίσιο, κρατικοί μηχανισμοί, ιδιωτικοί φορείς, υπερεθνικοί οργανισμοί, ανεξάρτητες αρχές επιβάλλουν πολιτικές που παρουσιάζονται μάλιστα ως μονόδρομος.

Πρέπει λοιπόν να επανέλθει η πολιτική στο προσκήνιο, να εκδημοκρατιστεί το κράτος και να αποκτήσουν ουσία και αποτελέσματα η λαϊκή συμμετοχή και η λαϊκή παρέμβαση στα κοινά. Αυτή την κατεύθυνση μπορεί να ενισχύσουν αμεσοδημοκρατικοί θεσμοί και πρωτοβουλίες.

Αυτοί, στο πλαίσιο της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας, μπορούν να υπάρξουν και να θεσμοθετηθούν, χωρίς να αλλοιώνουν τον αντιπροσωπευτικό χαρακτήρα της  δημοκρατίας, αλλά να τον συμπληρώνουν και να τον εμπλουτίζουν με τρόπο που (η δημοκρατία) να γίνεται «δημοκρατικότερη» και  αποτελεσματικότερη, αφού αρμοδιότητες μεταφέρονται στη διαβούλευση και απόφαση των πολιτών.

Το ισχύον Σύνταγμα αναφέρει ότι θεμέλιο του πολιτεύματος είναι η λαϊκή κυριαρχία και ότι όλες οι εξουσίες πηγάζουν από τον λαό.

Η αναφορά στη λαϊκή κυριαρχία κατ΄ αρχάς έχει συμβολική σημασία. Βάσει της αντιπροσωπευτικής αρχής, οι αρμοδιότητες του λαού (του εκλογικού σώματος) περιορίζονται στην εκλογή  αντιπροσώπων είτε κεντρικά στο κοινοβούλιο είτε σε περιφερειακό και δημοτικό επίπεδο (και επιπλέον στη συμμετοχή του σε δημοψηφίσματα). Όμως  στη λαϊκή κυριαρχία πρέπει να προσδοθεί και ουσαστικό περιεχόμενο.

Η κρίση της δημοκρατίας έχει οδηγήσει σε απαξίωση ακόμη και το κοινοβουλευτικό σύστημα. Πολλοί πολίτες, αισθανόμενοι αποκομμένοι και αποξενωμένοι από το πολιτικό γίγνεσθαι, θεωρούν ότι οι αποφάσεις λαμβάνονται γι΄ αυτούς χωρίς αυτούς και ότι δεν μπορούν να επηρεάσουν  τα πολιτικά πράγματα. Ακόμη και το δικαίωμα του εκλέγειν και του εκλέγεσθαι τείνει να απαξιωθεί σε μεγάλο βαθμό. Η μεγάλη και αυξανόμενη αποχή των πολιτών από την άσκηση του εκλογικού δικαιώματός τους, το αποδεικνύει.  Όπως επίσης και η έλλειψη ενδιαφέροντος  ιδίως των νέων ανθρώπων να συμμετέχουν ως υποψήφιοι σε διαδικασίες αντιπροσώπευτικού τύπου.

Υπό το ισχύον Σύνταγμα, η άμεση συμμετοχή των πολιτών στο πεδίο της νομοθετικής εξουσίας  περιορίζεται στη διαβούλευση που προηγείται της διαδικασίας νομοθέτησης αλλά και κατά τη διάρκεια της νομοθέτησης με το θεσμό της ακρόασης των φορέων.

Η πρωτοβουλία συνταγματικής αναθεώρησης που ανέλαβε ο ΣΥΡΙΖΑ αποσκοπεί στην αναβάθμιση της δημοκρατίας,  την   ενίσχυση της λαϊκής κυριαρχίας ως θεμελίου  του πολιτεύματος, την ενδυνάμωση των θεσμών του κοινοβουλευτικού πολιτεύματος έναντι εξωθεσμικών και παραθεσμικών κέντρων εξουσίας, ώστε η  πολιτική να μη διαπνέεται από  αμιγώς (δήθεν ουδέτερο) τεχνοκρατικό πνεύμα και συνακόλουθα να μην είναι υπόθεση δήθεν πολιτικά ουδέτερων τεχνοκρατών, αλλά του λαού. Και βέβαι στην ενεργοποίηση και ουσιαστική  παρέμβαση των πολιτών στο πεδίο λήψης των πολιτικών αποφάσεων.

Ανακοινώνοντας τη σχετική πρωτοβουλία ο τότε πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας προέβη στη δημιουργία μιάς ομάδας διαβούλευσης για την αναθεώρηση του Συντάγματος. Αυτή η αρχική διαβούλευση αποτυπώνει την κατεύθυνση να προωθηθεί η συμμετοχή των πολιτών ακόμη και πριν την έναρξη της θεσμικής διαδικασίας αναθεώρησης του Συντάγματος, ώστε αυτό να μην είναι προϊόν μόνον των ειδικών και των πολιτικών, αλλά και του λαού.

Σε αυτό το πλαίσιο, από πλευράς ΣΥΡΙΖΑ προτείνονται :

1) η συμπλήρωση του άρθρου 44  παρ. 2, προκειμένου να καθιερωθεί ο θεσμός του δημοψηφίσματος με λαϊκή πρωτοβουλία. Θα μπορεί να προκηρύσσεται για κρίσιμα εθνικά θέματα μετά από αίτηση πεντακοσίων χιλιάδων πολιτών που έχουν το εκλογικό δικαίωμα ή για ψηφισμένα νομοσχέδια που ρυθμίζουν σοβαρό κοινωνικό ζήτημα, εκτός από τα δημοσιονομικά, μετά από αίτηση ενός εκατομμυρίου πολιτών (η πρόταση αυτή έλαβε στην προτείνουσα βουλή 152 ψήφους).

2) Η προσθήκη στο άρθρο 73 παρ. 1 εδαφίου, προκειμένου να καθιερωθεί συνταγματικά ο θεσμός της λαϊκής νομοθετικής πρωτοβουλίας. Δηλαδή να αναγνωριστεί η δυνατότητα, με τη συγκεκριμένη πρόταση σε εκατό χιλιάδες πολίτες που έχουν το εκλογικό δικαίωμα να υποβάλλουν προτάσεις νόμου, οι οποίες θα εισάγονται υποχρεωτικά στη Βουλή για συζήτηση, επεξεργασία και ψήφιση (η πρόταση αυτή έλαβε στην προτείνουσα βουλή 168 ψήφους).

3) Η προσθήκη στο άρθρο 28 παρ. 2, νέας παραγράφου ότι, η κύρωση διεθνούς συνθήκης ή συμφωνίας, η οποία  προβλέπει μεταβίβαση κυριαρχικών αρμοδιοτήτων του κράτους, γίνεται με δημοψήφισμα (η πρόταση αυτή έλαβε στην προτείνουσα βουλή 154 ψήφους).

Μ΄ αυτό τον τρόπο, έστω και περιορισμένα, ο λαός παύει να είναι «ένας κυρίαρχος που δεν ασκεί την κυριαρχία του» και δεν είναι «ελεύθερος μόνον όταν εκλέγει τα μέλη του κοινοβουλίου».

Η ΝΔ αντιμετωπίζει με δυσπιστία και φόβο την ενίσχυση της δημοκρατίας, θεωρώντας το λαό ανεύθυνο και ανώριμο που δεν κατέχει τη γνώση να αποφασίζει για σημαντικά θέματα.

Γιατί άραγε ;  Μήπως διότι συνδέει τις απόψεις της για την οικονομία και το κοινωνικό κράτος με μία αφυδατωμένη δημοκρατία και την εκ μέρους της ιδεολογική-πολιτική άρνηση της λαϊκής συμμετοχής και παρέμβασης ;

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Με την πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ για τη συνταγματική αναθεώρηση των διατάξεων που αφορούν το δημοψήφισμα και τη λαϊκή νομοθετική πρωτοβουλία, έστω και περιορισμένα, ο λαός παύει να είναι «ένας κυρίαρχος που δεν ασκεί την κυριαρχία του» και δεν είναι «ελεύθερος μόνον όταν εκλέγει τα μέλη του κοινοβουλίου».

 

Η ΝΔ αντιμετωπίζει με δυσπιστία και φόβο την ενίσχυση της δημοκρατίας, θεωρώντας το λαό ανεύθυνο και ανώριμο που δεν κατέχει τη γνώση να αποφασίζει για σημαντικά θέματα.

 

Γιατί άραγεΜήπως διότι συνδέει τις απόψεις της για την οικονομία και το κοινωνικό κράτος με μία αφυδατωμένη δημοκρατία και την εκ μέρους της ιδεολογική-πολιτική άρνηση της λαϊκής συμμετοχής και παρέμβασης ;

 

 

Κατά τη συνεδρίαση της Επιτροπής για την Aναθεώρηση του Συντάγματος της 17.10.2019, με αντικείμενο την αναθεώρηση των διατάξεων για τα δημοψηφίσματα και τη λαϊκή νομοθετική πρωτοβουλία, ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Αρκαδίας-μέλος της Επιτροπής Αναθεώρησης και ειδικός εισηγητής της μειοψηφίας Γιώργος Η. Παπαηλιού είπε, μεταξύ των άλλων, τα εξής :

 

 

Σήμερα η κοινοβουλευτική δημοκρατία,  η οποία λειτουργεί   σε περιβάλλον παγκοσμιοποίησης,  ραγδαίων τεχνολογικών αλλαγών και συγκέντρωσης του πλούτου στα χέρια ολίγων, εμφανίζει σημάδια κόπωσης. Αρχές που περιλαμβάνονται στο Σύνταγμα, στην πράξη παραμένουν κενές περιεχομένου, στερούνται ουσίας. Η κυριαρχία της τεχνοκρατικής ιδεολογίας έχει οδηγήσει σε ένα είδος «μεταδημοκρατίας», μέσω της διαρκούς αφαίρεσης πεδίων από την ύλη της δημοκρατικής πολιτικής αντιπαράθεσης. Βάσει της κυρίαρχης νεοφιλελεύθερης αντίληψης, η πολιτική υποτάσσεται στην οικονομία και η δημοκρατική αντιπαράθεση στην «τεχνοκρατική» αλήθεια. Η δημοκρατία γίνεται μ΄ αυτό τον τρόπο αναιμική, πολύ περισσότερο που η ανάθεση των κοινών σε αντιπροσώπους αποτελεί το κυρίαρχο στοιχείο της. Σε αυτό το πλαίσιο, κρατικοί μηχανισμοί, ιδιωτικοί φορείς, υπερεθνικοί οργανισμοί, ανεξάρτητες αρχές επιβάλλουν πολιτικές που παρουσιάζονται μάλιστα ως μονόδρομος.

 

Πρέπει λοιπόν να επανέλθει η πολιτική στο προσκήνιο, να εκδημοκρατιστεί το κράτος και να αποκτήσουν ουσία και αποτελέσματα η λαϊκή συμμετοχή και η λαϊκή παρέμβαση στα κοινά. Αυτή την κατεύθυνση μπορεί να ενισχύσουν αμεσοδημοκρατικοί θεσμοί και πρωτοβουλίες.

 

Αυτοί, στο πλαίσιο της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας, μπορούν να υπάρξουν και να θεσμοθετηθούν, χωρίς να αλλοιώνουν τον αντιπροσωπευτικό χαρακτήρα της  δημοκρατίας, αλλά να τον συμπληρώνουν και να τον εμπλουτίζουν με τρόπο που (η δημοκρατία) να γίνεται «δημοκρατικότερη» και  αποτελεσματικότερη, αφού αρμοδιότητες μεταφέρονται στη διαβούλευση και απόφαση των πολιτών.

 

Το ισχύον Σύνταγμα αναφέρει ότι θεμέλιο του πολιτεύματος είναι η λαϊκή κυριαρχία και ότι όλες οι εξουσίες πηγάζουν από τον λαό.

 

Η αναφορά στη λαϊκή κυριαρχία κατ΄ αρχάς έχει συμβολική σημασία. Βάσει της αντιπροσωπευτικής αρχής, οι αρμοδιότητες του λαού (του εκλογικού σώματος) περιορίζονται στην εκλογή  αντιπροσώπων είτε κεντρικά στο κοινοβούλιο είτε σε περιφερειακό και δημοτικό επίπεδο (και επιπλέον στη συμμετοχή του σε δημοψηφίσματα). Όμως  στη λαϊκή κυριαρχία πρέπει να προσδοθεί και ουσαστικό περιεχόμενο.

 

Η κρίση της δημοκρατίας έχει οδηγήσει σε απαξίωση ακόμη και το κοινοβουλευτικό σύστημα. Πολλοί πολίτες, αισθανόμενοι αποκομμένοι και αποξενωμένοι από το πολιτικό γίγνεσθαι, θεωρούν ότι οι αποφάσεις λαμβάνονται γι΄ αυτούς χωρίς αυτούς και ότι δεν μπορούν να επηρεάσουν  τα πολιτικά πράγματα. Ακόμη και το δικαίωμα του εκλέγειν και του εκλέγεσθαι τείνει να απαξιωθεί σε μεγάλο βαθμό. Η μεγάλη και αυξανόμενη αποχή των πολιτών από την άσκηση του εκλογικού δικαιώματός τους, το αποδεικνύει.  Όπως επίσης και η έλλειψη ενδιαφέροντος  ιδίως των νέων ανθρώπων να συμμετέχουν ως υποψήφιοι σε διαδικασίες αντιπροσώπευτικού τύπου.

 

Υπό το ισχύον Σύνταγμα, η άμεση συμμετοχή των πολιτών στο πεδίο της νομοθετικής εξουσίας  περιορίζεται στη διαβούλευση που προηγείται της διαδικασίας νομοθέτησης αλλά και κατά τη διάρκεια της νομοθέτησης με το θεσμό της ακρόασης των φορέων.

 

Η πρωτοβουλία συνταγματικής αναθεώρησης που ανέλαβε ο ΣΥΡΙΖΑ αποσκοπεί στην αναβάθμιση της δημοκρατίας,  την   ενίσχυση της λαϊκής κυριαρχίας ως θεμελίου  του πολιτεύματος, την ενδυνάμωση των θεσμών του κοινοβουλευτικού πολιτεύματος έναντι εξωθεσμικών και παραθεσμικών κέντρων εξουσίας, ώστε η  πολιτική να μη διαπνέεται από  αμιγώς (δήθεν ουδέτερο) τεχνοκρατικό πνεύμα και συνακόλουθα να μην είναι υπόθεση δήθεν πολιτικά ουδέτερων τεχνοκρατών, αλλά του λαού. Και βέβαι στην ενεργοποίηση και ουσιαστική  παρέμβαση των πολιτών στο πεδίο λήψης των πολιτικών αποφάσεων.

 

Ανακοινώνοντας τη σχετική πρωτοβουλία ο τότε πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας προέβη στη δημιουργία μιάς ομάδας διαβούλευσης για την αναθεώρηση του Συντάγματος. Αυτή η αρχική διαβούλευση αποτυπώνει την κατεύθυνση να προωθηθεί η συμμετοχή των πολιτών ακόμη και πριν την έναρξη της θεσμικής διαδικασίας αναθεώρησης του Συντάγματος, ώστε αυτό να μην είναι προϊόν μόνον των ειδικών και των πολιτικών, αλλά και του λαού.

 

Σε αυτό το πλαίσιο, από πλευράς ΣΥΡΙΖΑ προτείνονται :

 

1) η συμπλήρωση του άρθρου 44  παρ. 2, προκειμένου να καθιερωθεί ο θεσμός του δημοψηφίσματος με λαϊκή πρωτοβουλία. Θα μπορεί να προκηρύσσεται για κρίσιμα εθνικά θέματα μετά από αίτηση πεντακοσίων χιλιάδων πολιτών που έχουν το εκλογικό δικαίωμα ή για ψηφισμένα νομοσχέδια που ρυθμίζουν σοβαρό κοινωνικό ζήτημα, εκτός από τα δημοσιονομικά, μετά από αίτηση ενός εκατομμυρίου πολιτών (η πρόταση αυτή έλαβε στην προτείνουσα βουλή 152 ψήφους).

 

2) Η προσθήκη στο άρθρο 73 παρ. 1 εδαφίου, προκειμένου να καθιερωθεί συνταγματικά ο θεσμός της λαϊκής νομοθετικής πρωτοβουλίας. Δηλαδή να αναγνωριστεί η δυνατότητα, με τη συγκεκριμένη πρόταση σε εκατό χιλιάδες πολίτες που έχουν το εκλογικό δικαίωμα να υποβάλλουν προτάσεις νόμου, οι οποίες θα εισάγονται υποχρεωτικά στη Βουλή για συζήτηση, επεξεργασία και ψήφιση (η πρόταση αυτή έλαβε στην προτείνουσα βουλή 168 ψήφους).

 

3) Η προσθήκη στο άρθρο 28 παρ. 2, νέας παραγράφου ότι, η κύρωση διεθνούς συνθήκης ή συμφωνίας, η οποία  προβλέπει μεταβίβαση κυριαρχικών αρμοδιοτήτων του κράτους, γίνεται με δημοψήφισμα (η πρόταση αυτή έλαβε στην προτείνουσα βουλή 154 ψήφους).

 

Μ΄ αυτό τον τρόπο, έστω και περιορισμένα, ο λαός παύει να είναι «ένας κυρίαρχος που δεν ασκεί την κυριαρχία του» και δεν είναι «ελεύθερος μόνον όταν εκλέγει τα μέλη του κοινοβουλίου».

 

Η ΝΔ αντιμετωπίζει με δυσπιστία και φόβο την ενίσχυση της δημοκρατίας, θεωρώντας το λαό ανεύθυνο και ανώριμο που δεν κατέχει τη γνώση να αποφασίζει για σημαντικά θέματα.

 

Γιατί άραγε ;  Μήπως διότι συνδέει τις απόψεις της για την οικονομία και το κοινωνικό κράτος με μία αφυδατωμένη δημοκρατία και την εκ μέρους της ιδεολογική-πολιτική άρνηση της λαϊκής συμμετοχής και παρέμβασης ;

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΑΦΗΣΤΕ ΕΝΑ ΣΧΟΛΙΟ

Please enter your comment!
Please enter your name here