Εκκλησίες του Αγίου Ιωάννη – Άγιος Δημήτριος

0

Του συνεργάτη μας ,Γιάννη Δ.Κουρμπέλη

Ο ναός του Αγίου Δημητρίου είναι μια εκκλησία που βρίσκεται σε μια αγροτική τοποθεσία, στην πλαγιά του βουνού Καλογεροβούνι, σε απόσταση 5 χλμ. Βορειοανατολικά του Αγίου Ιωάννη. Είναι ένας μονόκλιτος ναός, ρυθμού βασιλικής και έχει μεσαίο μέγεθος. Είναι μετόχι της Μονής Λουκούς.

Ιστορία

Ο ναός του Αγίου Δημητρίου χτίστηκε το 1956 στην θέση παλαιότερου ομώνυμου ναού, ο οποίος καταστράφηκε ολοσχερώς το 1826 από τις ορδές του Ιμπραήμ πασά. Ανεγέρθηκε με δαπάνες διάφορων Αγιαννιτών. Τον Οκτώβριο του 1972 ο ναός επεκτάθηκε κατά 3 μ. προς τη δύση, δαπάνες της Μονής Λουκούς.

Ο ναός όπως ήταν το 1969

Ο παλαιός ναός για πολλούς αιώνες αποτέλεσε μετόχι της Μονής Λουκούς. Ο ναός φαίνεται ότι χτίστηκε όταν στο Καλογεροβούνι υπήρχε ασκητήριο των Μοναχών της Λουκούς και ο ναός του Αγίου Αθανασίου (καταστράφηκε το 1826). Τότε, σύμφωνα με την παράδοση, ο Αγιαννίτης Δημήτριος Λίτσας αφιέρωσε ένα μεγάλο κτήμα στο μοναστήρι, όπου χτίστηκε ο Άγιος Δημήτριος. Το γεγονός αυτό συνέβη πριν από πολλούς αιώνες, σίγουρα πριν τον 18ο αι. Από τα δύο αυτά μετόχια (Άγιος Δημήτριος και Άγιος Αθανάσιος) το βουνό πήρε την ονομασία Καλογεροβούνι, λόγω των καλογέρων που ζούσαν εκεί.

Ο ναός αναφέρεται για πρώτη φορά σε ενετική απογραφή της περιουσίας της μονής του έτους 1699. Συγκεκριμένα αναφέρεται: <<εις τον γκάμπον του Αγίου Ιωάννου και κοντά εις το χωρίον μετόχια και εκκλησία Αγίου Δημητρίου…>>. Στις 14 Μαΐου 1765, ύστερα από γραπτή παράκληση των ιερέων και του λαού του Αγίου Ιωάννη, με σιγίλιο του Πατριάρχη Σαμουήλ Χαντζερή, ανασυγκροτήθηκε και ανασυστάθηκε το <<Φροντιστήριον και σχολείον Ελληνικών γραμμάτων>>, <<πρός διδασκαλίαν καί ψυχικήν ὠφέλειαν, οὖ μόνον τῶν ἐγχωρίων κατοίκων, ἀλλά καί τῶν ξένων παίδων>>. Το σχολείο αυτό στεγάστηκε στο μετόχι του Αγίου Δημητρίου.

Στο μετόχι αυτό εγκαταστάθηκαν το 1822 οι μοναχοί της Μονής Λουκούς, μετά την εγκατάσταση 70 Αγιορειτών μοναχών στο μοναστήρι τους. Από εκεί ο ηγούμενος Νεόφυτος Τζαφέρης (Ζαφείρης ή Ζαφειρόπουλος) μαζί με τους αδερφούς Κοράλλη (Ιωσήφ & Κωνστάντιο) αποφάσισαν να εκδιώξουν τους Αγιορείτες όπως και έγινε. (Βλέπε και: Ιστορία του Αγίου Ιωάννη – Μέρος Ε’: 1821 – 1830)

Ο ναός πυρπολήθηκε και καταστράφηκε εκ θεμελίων το 1826 από τις ορδές του Ιμπραήμ πασά. Με το πέρασμα των χρόνων το μετόχι και η εκκλησία δεν ανακαινίστηκαν με αποτέλεσμα να καταπέσουν.

Περιγραφή

Α) Παλαιός ναός

Το οικοδομικό συγκρότημα του Αγίου Δημητρίου, σύμφωνα με τον κώδικα της Μονής Λουκούς το 1835 ήταν το εξής:

<<κατά μεσημβρίαν κείται κατάστημα το μάκρος πήχεις 14, το πλάτος 5 και το ύψος 3 ½ στεγομένον και χρήσιμον δι’ αποθήκην αχύρου, δια σταύλους και δια κατοικίαν.

Κατά την δύσιν ευρίσκοντο δύο καταστήματα ερείπια, πυρπολημένα παρά του Ιμβραήμ και εμπρός τούτων έτερον κατάστημα, πυρπολημένον και τούτο παρά του Ιμβραήμ. Εις το άκρον του καταστήματος, κατά την μεσημβρίαν, ευρίσκεται η εκκλησία επ’ ονόματι Άγιος Δημήτριος πυρπολημένη και αυτή παρά του Ιμβραήμ. Μεταξύ του στεγομένου καταστήματος και της εκκλησίας είναι πηγή ύδατος αρκετού.

{Γ. Α. Κ., Μοναστηριακά, φάκελος 354}

Το 1937 ο ιστοριοδίφης Νικόλαος Φλούδας, επισκέφτηκε το μετόχι και κατέγραψε τα εξής:

  1. Υπήρχαν ερείπια τριών μεγάλων οικοδομημάτων. Από τον ναό είχε καταπέσει ολόκληρη η ανατολική πλευρά και μέρος της βόρειας.

2. Το μήκος του ήταν 8,5 μ. και το πλάτος 4,40 μ. Στον βόρειο τοίχο υπήρχαν εντοιχισμένα λαγηνάκια (πήλινα αγγεία), τα οποία είχαν τοποθετηθεί κατά το χτίσιμο του τοίχου για καλύτερη αντήχηση του ναού.

 

  1. Στο κάτω μέρος του βόρειου τοίχου υπήρχε ασβέστωμα με έγχρωμη διακόσμηση. Επομένως ο ναός ήταν πιθανόν αγιογραφημένος.

 

  1. Τέλος, στις ξυλοδεσίες του ναού διακρίνονταν καθαρά τα ίχνη της πυρπόλησης του ναού το 1826.

 

Β) Νέος Ναός

 

 

Ο σημερινός ναός έχει μήκος 8 μ., πλάτος 4 μ. και ύψος 3 μ. Εσωτερικά δεν είναι αγιογραφημένος, έχει ξύλινη οροφή και μαρμάρινο τέμπλο. Ο ναός έχει 2 εισόδους, μία στα νότια και μία στα δυτικά και 3 παράθυρα, ένα στα νότια, ένα στα βόρεια και ένα στην κόγχη του ιερού. Ο Άγιος Δημήτριος είναι πετρόκτιστος και ασβεστωμένος.

Δίπλα από τον ναό υπάρχει μία πηγή που αναβλύζει καθαρό νερό. Γύρω από τον χώρο της εκκλησίας υπάρχει ένα αλσύλλιο γεμάτο με κυπαρίσσια, ελιές, πλατάνια κ.α., ενώ υπάρχουν και ερείπια των παλιών οικοδομημάτων του μετοχιού.

Εορτές του ναού

Ο ναός εορτάζει κάθε χρόνο στην εορτή του Αγίου Δημητρίου στις 26 Οκτωβρίου.

Θαύματα

Στον ναό αποδίδονται 2 θαύματα, σύμφωνα με το βιβλίο του Ν. Φλούδα. Μεγαλύτερη αξία έχει το πρώτο, το οποίο και παραθέτουμε:

  • Ο Αγιαννίτης Κώστας Γ. Αλουπογιάννης μαζί με τον πατέρα του, Γεώργιο και τους γαμπρούς του Ιωάννη Μίχο και Νικόλαο Μπάρλα, είχαν νοικιάσει το 1930 τα κτήματα του Αγίου Δημητρίου. Ο Μίχος είχε εκεί ένα γουρούνι και ήθελε να φτιάξει μια καλατζούκα στο χάλασμα της εκκλησίας. Ο Γεώργιος Αλουπογιάννης του είπε: <<Γιάννη, αυτού είναι εκκλησία ασκέτως αν είναι χάλασμα. Μη φτιάνεις την καλατζούκα για το γουρούνι>>. Ο Μίχος δεν τον άκουσε και αφού έφτιαξε την καλατζούκα, έβαλε μέσα το γουρούνι. Μετά από 4 ώρες το γουρούνι ψόφησε και τότε ο Αλουπογιάννης του είπε: <<άει πάρτο τώρα, δεν σου έφτανε το σφεντάμι ! (στο οποίο ήταν πρώτα το γουρούνι>>.

Πηγές

  • Νικολάου Ι. Φλούδα – Θυρεατικά, τόμος Γ΄, Αθήνα 1983

Ιωάννης Δ. Κουρμπέλης

ΑΦΗΣΤΕ ΕΝΑ ΣΧΟΛΙΟ

Please enter your comment!
Please enter your name here