Εκκλησίες του Αγίου Ιωάννη – Αγία Παρασκευή

0

Του συνεργάτη μας Γιάννη Δ. Κουρμπέλη

Ο ναός της Αγίας Παρασκευής είναι ένας κοιμητηριακός ναός που βρίσκεται στην είσοδο του χωριού, πάνω από τον επαρχιακό δρόμο Άστρους – Αγίου Πέτρου. Είναι ένας μακρόστενος ναός, ρυθμού βασιλικής χωρίς τρούλλο.

Ιστορία

Ο ναός της Αγίας Παρασκευής χτίστηκε το 1907 δαπάνες της Αγιαννίτισσας Ειρήνης συζ. Αθανασίου Κουτίβα (το γένος Ευστρατίου Άρχοντα), η οποία δώρισε μέρος του αμπελιού της για να χτιστεί η εκκλησία και το νεκροταφείο.

Υπάρχει μία ιστορία η οποία συνδέεται στενά με την Αγία Παρασκευή. Κάποτε, πριν χτιστεί ο ναός, μία Αγιαννίτισσα, παντρεμένη στον Άγιο Πέτρο, ονειρεύτηκε ότι στην θέση όπου βρίσκεται σήμερα ο ναός υπήρχε, σε βάθος 2,5 μ., μια εικόνα και νερό. Το όνειρό της το αποκάλυψε στον ιερέα του Αγιάννη Μιχαήλ Ρεβεζίκα (Παπά – Μιχελάκο) και ο ίδιος σε συνεννόηση με τον Δήμαρχο προέβησαν σε ανασκαφή, υπό τα βλέμματα των περίεργων Αγιαννιτών. Πράγματι το νερό βρέθηκε στα 2 μ. και στα 2,5 μ. ανακαλύφθηκε μία λίθινη πλάκα, η οποία καλείται από τους ντόπιους άγρια – κόνα. Αμέσως η γυναίκα φώναξε να απομακρυνθούν αμέσως οι εργάτες, γιατί δεν έπρεπε να δουν την δήθεν εικόνα πριν να λειτουργηθεί. Έτσι τύλιξε την <<εικόνα>> με ένα πανί και μέσω μίας πομπής μεταφέρθηκε στον Άγιο Γεώργιο. Όταν έφτασε στην εκκλησία ο παπάς διέταξε να ξεσκεπάσουν την εικόνα. Οι Αγιαννίτες, προς έκπληξή τους, είδαν ότι δεν υπήρχε εικόνα, αλλά μία πλάκα. Τότε έδειραν την γυναίκα και την απομάκρυναν με κλωτσιές από το χωριό. Αυτό μαθεύτηκε σύντομα και οι Αγιοπετρίτες συνέταξαν το εξής δίστιχο:

<<Όλοι προσκυνάνε την εικόνα,

Οι Αγιαννίτες την άγρια – κόνα>>

Η εκκλησία ανακαινίστηκε το 1968 και τελευταία φορά το 2004.

Περιγραφή

Η Αγία Παρασκευή είναι ένας πετρόκτιστος, μακρόστενος ναός, μεγάλου μεγέθους. Έχει μήκος 13,30 μ., πλάτος 7,50 μ. και ύψος 4 μ. Έχει δύο εισόδους, μία στα βόρεια και μία ανατολικά και 6 μεγάλα παράθυρα, καθώς και ένα μικρό πάνω από την κόγχη του ιερού. Πάνω από την κόγχη υπάρχει αναρτημένη η κτητορική πλάκα του ναού και ένας σιδερένιος σταυρός, δωρεά της Σμαράγδας Κυριακού, στη μνήμη του συζύγου της Ιωάννη Μ. Κυριακού, ευεργέτη του Άστρους, το 1940. Ο ναός έχει ξύλινη στέγη και έχει γυναικωνίτη, ο οποίος χωρίζεται από τον κυρίως ναό με 2 σκαλάκια.

Το τέμπλο του ναού είναι ξυλόγλυπτο και έχει εικόνες καλής τεχνοτροπίας του έτους 1910, οι οποίες είναι έργα δημοφιλών αγιογράφων, κυρίως του Στυλιανού Μπογδάνου.

Κοιμητήριο

Στο κάτω μέρος του δρόμου υπάρχει το κοιμητήριο του Αγίου Ιωάννη. Τα παλαιότερα χρόνια, επίσημα κοιμητήρια δεν υπήρχαν ούτε στον Αγιάννη, ούτε σε άλλες κωμοπόλεις της Ελλάδας. Οι νεκροί ενταφιάζονταν στον Άγιο Γεώργιο, όπου ανακαλύφθηκαν σκελετοί κατά τη διάρκεια ανάπλασης της πλατείας το 1935 και στον Πρόδρομο, όπου υπήρχε κάποτε οστεοφυλάκιο στο δυτικό μέρος του προαυλίου, προς την πηγή. Επί Τουρκοκρατίας ενταφιάζονταν επίσης και στον μητροπολιτικό ναό του Αγίου Βασιλείου, οπού ανακαλύπτονταν συχνά σκελετοί και τάφοι. Ο πρώτος που ενταφιάστηκε στο κοιμητήριο της Αγίας Παρασκευής ήταν ένας Δαλιάνης το 1898, πριν δηλαδή χτιστεί η εκκλησία.

Εορτές του ναού

Ο ναός εορτάζει κάθε χρόνο στην εορτή της Αγίας Παρασκευής στις 26 Ιουλίου, όπου πραγματοποιείται λειτουργία μετ’ αρτοκλασίας. Στη συνέχεια πραγματοποιείται παραδοσιακό πανηγύρι στα μαγαζιά του χωριού.

Τα παλαιότερα χρόνια, μετά την θεία λειτουργία, γινόταν μεγάλο γλέντι και δημόσιοι χοροί στην πλατεία του χωριού, όπου συμμετείχαν όλοι οι Αγιαννίτες. Οι χοροί αυτοί κρατούσαν μέχρι το πρωί. Ο χορός άρχιζε πάντοτε με ένα τραγούδι, το οποίο στην περιοχή ονομάζεται της Αγίας Παρασκευής. Ιδού οι στίχοι του τραγουδιού:

<<Μες την Αγιά Παρασκευή, μωρ’ Καλαματιανή μου

Μωρ’ καλαματιανούλα μου, σε ειδά στο παρεθύρι

Σε ειδά και σε λυπήθηκα που πήρες γέρον άντρα

Βάλε φαρμάκι στο γυαλί, μωρ’ Καλαματιανή

Μωρ’ καλαματιανούλα μου, φαρμάκωστον τον γέρο

Και πάρε εμέ, το νιό το παλικάρι

Μωρ’ καλαματιανή και εμέ το παλικάρι

Να σε ταϊζω ζάχαρη, να σε ταϊζω μόσχο

Η ζάχαρη είν’ στον Γαλατά, ο μόσχος ειν’ στην πόλη>>

Πηγές

  • Νικολάου Ι. Φλούδα – Θυρεατικά, τόμος Γ’, Αθήνα 1983
  • Ιωάννη Μ. Αρβανίτη – Από τις πηγές του λαού μας, τόμος Β’, Αθήνα 1985

Ιωάννης Δ. Κουρμπέλης

 

 

ΑΦΗΣΤΕ ΕΝΑ ΣΧΟΛΙΟ

Please enter your comment!
Please enter your name here