Η Ιστορία του «Δημοτικού Σχολείου Τημενίου»

0

Γράφει ο Στ. Γρ. Παπαντώνης

Προσπάθησα κατά το διάστημα 2016-2018 να καταγράψω ό,τι ήταν δυνατό από την ιστορία των πρωτοβάθμιων Σχολείων Κυνουρίας.

Βεβαίως το ψάξιμο των παλιών βιβλίων των σχολικών μονάδων μαρτυρεί μια απελπιστικά φθίνουσα πορεία του μαθητόκοσμου και των σχολικών μονάδων. Από τα 55 δημοτικά σχολεία που, επί των ημερών μου, είχαμε στην επαρχία, σήμερα λειτουργούν μόνο 10, με συνολικό αριθμό μαθητών πολύ μειωμένο. Μελαγχολώ!

Αλλά, αυτή η εικόνα, σύμφυτη με το δημογραφικό πρόβλημα της χώρας, δεν είναι σωστό να μας οδηγήσει στην απελπισία.

Γράφει ο

Εξάλλου, ψαχουλεύοντας τα περασμένα, βρίσκει κανείς και στοιχεία εκπληκτικά, άξια έξαρσης και αποκάλυψης τα οποία γλυκαίνουν την πίκρα.

Σε ένα από τα, όχι και λίγα, αξιοθαύμαστα σημάδια ανθρώπινης δημιουργίας επιθυμώ να εστιάσω τις γραμμές που ακολουθούν. Πρόκειται για το περίτεχνο και ιστορικό, όπως θα φανεί στη συνέχεια, διδακτήριο του κλειστού από το έτος 1985 Δημοτικού Σχολείου Τημενίου.

Αρχικά επιβάλλεται μια σύντομη αναφορά στον οικισμό Τημένιο, σήμερα Κάτω Βέρβενα.

Χρήσιμες πληροφορίες και για τον οικισμό και για το Σχολείο μού έδωσαν οι τρεις φίλοι: Χαρίλαος Γ. Φάκλαρης (92), γέννημα – θρέμμα Τημενιώτης, Ιωάννης Σπ. Καρκούλης (90), μόνιμος κάτοικος Τημενίου, καταγόμενος από το Ξηροπήγαδο, Χαρίλαος Β. Φάκλαρης (87) και μαθητής και δάσκαλος του σχολείου. Οι παραπάνω τρεις, ο νεότερός τους Ευάγγελος Ηλ. Φάκλαρης, συντ/χος δάσκαλος, δραστήριο μέλος Δ.Σ. του Πολιτιστικού Συλλόγου Κάτω Βερβένων ΟΜΟΝΟΙΑ, ο Ανδρέας Ν. Κασκαμπάς, πρόεδρος του Συλλόγου ΟΜΟΝΟΙΑ Κάτω Βερβένων και ο γράφων βρεθήκαμε το γλυκό απριλιάτικο πρωινό της Μεγάλης Δευτέρας (22-04-2019) στην περιποιημένη και κατακάθαρη αίθουσα του σχολείου πίνοντας το καφεδάκι μας και συζητώντας για το αριστούργημα του διδακτηρίου. Η κουβέντα μας βιντεοσκοπήθηκε από τους δύο άξιους εικονολήπτες Παύλο Δ. Μαυριά και Παύλο Κ. Μαυριά, Τημενιώτες.

-Βρε παιδιά, είπα, δεν πίστευα στα μάτια μου όταν αντίκρισα την κτητορική επιγραφή που κοσμεί το πέτρινο μωσαϊκό του κτιρίου: «ΔΗΜΟΤΙΚΟΝ ΣΧΟΛΕΙΟΝ ΤΗΜΕΝΙΟΥ, δαπάνη των κατοίκων, 1944»!

Μα το 1944 είχαμε εδώ τους ναζί και οι Τημενιώτες (Τσερενιώτες) έχτισαν αυτό το υπέροχο στολίδι, με δική τους δάπανη; Αυτό κι αν είναι άθλος!

-Μάλιστα! Έτσι έγινε δηλώνει απλά ο μεγάλος της συντροφιάς, ο Χαρίλαος Γ. Φάκλαρης, που έζησε το γεγονός ως έφηβος και μάλιστα συμμετείχε στην κοινή προσπάθεια των ξωμάχων να στεγάσουν το σχολείο τους.

-Ας πούμε λίγα λόγια για τον οικισμό, πρώτα, παρακαλώ τους συνομιλητές μου.

Κι από την κουβέντα που ακολουθεί μαθαίνουμε πως οι Τημενιώτες είναι Βερβενιώτες που παραχείμαζαν αρχικά σε καλύβες ή και σε σπηλιές στις νοτιοανατολικές απολήξεις της Ζάβιτσας! Για τη γέννηση και τη δημιουργία του οικισμού απόλυτα διαφωτιστικό είναι το πόνημα που συνέγραψε το έτος 1968 ο παλιός Τημενιώτης Νικόλαος Γ. Κασκαμπάς (1899-1987) με τίτλο ΤΗΜΕΝΙΟΝ. Όλες οι οικογένειες του οικισμού ήσαν, αρχικά, ποιμενικές με μοναδική εξαίρεση την οικογένεια Κορομβόκη.

Πρώτος κάτοικος ο Νικ. Κορομβόκης με καλύβα στο Παλιομαντράκι. Πρώτο σπίτι υπήρξε του Κωνσταντίνου Αντ. Κασκαμπά (1857) και έπειτα του Παυλή Μαυριά. Το 1872 έγινε το σπίτι του Κωνσταντίνου Κορομβόκη στο κέντρο του οικισμού.

Στις πυκνογραμμένες σελίδες του βιβλίου ο δημοφιλής Τσάρλεστος εξιστορεί με σαφήνεια, με νοσταλγία για τα περασμένα, με χιούμορ αλλά και χωρίς να αποφεύγει τα μελανά σημάδια από την ιστορία της μικροκοινωνίας. Αξίζει τον κόπο η ανάγνωση του βιβλίου.

Για το σχολείο, λένε οι συνομιλητές, πως πρωτολειτούργησε το 1938. Στέγη δεν υπήρχε. Υπήρχε όμως δίψα για τη μόρφωση των παιδιών. Συγκινεί η προσφορά σχολικής στέγης και πιο πολύ τα λόγια του Βασιλείου Κούβαλη που δήλωσε πως θα μείνει σε καλύβα αν το σπίτι του το θέλει το χωριό για σχολείο. Έπειτα από 1 χρόνο το σχολείο μεταστεγάστηκε στου Ζέκιου (Τυροβολά).

Διασκεδαστικός είναι ο τρόπος εξεύρεσης θρανίων και η μεταφορά τους από τη Ζάβιτσα (Σχολείο θερινής έδρας Ξηροπηγάδου) με μουλάρια όπως γλαφυρότατα μας πληροφορεί ο συμπαθής Νίκος Κασκαμπάς (ΤΗΜΕΝΙΟΝ, 1968 σελ.10,11)

Βολεύτηκε η κατάσταση προσωρινά όπως βεβαιώνουν οι συνομιλητές μου. Μάλιστα ο Ιωάννης Καρκούλης θυμάται ότι το 1938, που δεν είχε δάσκαλο το χωριό του, Ξηροπήγαδο, φοίτησε εδώ και πηγανοερχόταν με τα πόδια.

-Και το υπέροχο οικόπεδο πώς βρέθηκε; ρωτάω διακόπτοντας τη ροή των διηγήσεων.

-Το παραχώρησε ο παππούς μου Σωτήριος Φάκλαρης έναντι συμβολικού ποσού, δηλώνει ο Χαρίλαος Γ. Φάκλαρης με δικαιοληγημένη περηφάνια.

Αρχίζει τώρα ο αγώνας. Συγκροτείται άτυπη επιτροπή που αποφασίζει να συγκεντρώσει τα υλικά:

Με τα μουλάρια κουβαλούν ασβέστη από το Μαλεβό. Το σβήσιμο του ασβέστη αποτελεί περιπέτεια αλησμόνητη. Από την πηγή στο Ασπρόχωμα έρχεται το νεράκι μ΄ένα υποτυπώδες αυλάκι πούγινε στο όργωμα που δημιούργησε ο μπάρμπα – Χαρής Φάκλαρης με τα ζεμένα μουλάρια του.

Ακολουθεί το “κόψιμο” της πέτρας από το ύψωμα Λυκοτρύπι. Όλοι δουλεύουν δωρεάν. Κάρα μεταφέρουν την πέτρα ενώ εμείς τα παιδιά, θυμάται ο Χ. Γ. Φάκλαρης, τρέχουμε για να μας βάλουν οι αμαξάδες καβάλα στα άδεια κάρα που τραβούν για το νταμάρι.

-Τι να σας πω, συνεχίζει συγκινημένος ο άνθρωπος: όλοι πρόσφεραν άλλος δουλειά, άλλος φαγητό των μαστόρων, άλλος χρήματα. Η παρέα μου, νεαροί τότε, είχαμε ασχοληθεί με τον Καραγκιόζη και δίναμε παραστάσεις. Για εισιτήρια οι θεατές φέρνανε αβγά. Ακόμη και τ’ αβγά τα δίναμε στην επιτροπή για να πουληθούν υπέρ της ποθητής οικοδομής. Μοναδική συμβολή της πολιτείας, υπήρξε ένα ποσό με το οποίο αγοράσαμε την ξυλεία. Την αγοράσαμε στην Τρίπολη, τη μεταφέραμε, με το τρένο, στους Μύλους-Αργολίδας και από κει, με καϊκι, στο Παλιόχανο όπου μας περίμεναν δικοί μας, με μουλάρια, και την κουβάλησαν εδώ. Περιπέτεια σας λέω!

-Και ποιοι ήσαν οι μαστόροι που δημιούργησαν το θαυμασιο κτίσμα; ρωτώ.

-Λαγκαδιανοί, απαντάει ο πολύπειρος δάσκαλος Χαρίλαος Β. Φάκλαρης που έ μ α θ ε  κ α ι  δ ί δ α ξ ε γράμματα στον ευλογημένο χώρο.

Ο αείμνηστος Ν.Γ.Κασκαμπάς αναφέρει τα ονόματα των τεχνιτών πέτρας: Απόστολος Μανιάτης, Αθανάσιος Μαρίνος και Ιωάννης Μανιάτης.

-Ό,τι ξύλινο, στέγη, κουφώματα, κ.λ.π. έγιναν από τον Ιωάννη Γιαννήλο από τα Δολιανά συμπληρώνει ο καλός συνάδελφος.

Ο παππούς Ν.Γ.Κασκαμπάς μας πληροφορεί πως την, τότε, σχολική εφορία αποτελούσαν οι: Παναγιώτης Τυροβολάς, Ζαχαρίας Μουρλούκος και Πέτρος Γαλάνης, ενώ πρόεδρος της Κοινότητας ήταν ο Δημήτριος Ηλίας Μουρλούκος. Το σχολείο στεγάστηκε στο νέο του διδακτήριο το 1944.

Όλα άξια μνήμης και θαυμασμού!

Πριν κλείσουμε την ψιλοκουβεντούλα μας, ο καλός φίλος και συνάδελφος Ευάγγελος Ηλ. Φάκλαρης μας θυμίζει πως κάποτε ο Δήμος Βόρειας Κυνουρίας θέλησε να στεγάσει εδώ το Πυροσβεστικό Κλιμάκιο, όμως η ξάστερη φωνή της πλάκας τον απώθησε.

Έτσι το κειμήλιο, που με τόση λαχτάρα και με τόσους κόπους δημιούργησαν οι παλιοί, το χαίρονται οι απόγονοί τους.

Στο καλαίσθητο και σε άριστη κατάσταση διδακτήριο στεγάζονται τα γραφεία του Αθλητικού Συλλόγου ΗΡΑΚΛΗΣ ΒΕΡΒΕΝΩΝ, του Πολιτιστικού Συλλόγου ΟΜΟΝΟΙΑ Κάτω Βερβένων, καθώς και μέρος του αρχείου του Σχολείου και αξιόλογη δανειστική βιβλιοθήκη.

Στο διδακτήριο και στο προαύλιο πραγματοποιούνται πολιτιστικές εκδηλώσεις και εκδηλώσεις χαράς.

 

Στ. Γρ. Παπαντώνης                                                   Μάιος 2019

ΑΦΗΣΤΕ ΕΝΑ ΣΧΟΛΙΟ

Please enter your comment!
Please enter your name here