ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΗ – ΜΕΡΟΣ Δ’: 1800 – 1820

0


Του συνεργάτη μας,Γιάννη Δ. Κουρμπέλη

Η περίοδος 1800 – 1820 αποτελεί μία περίοδο προετοιμασίας για την Ελληνική Επανάσταση. Ο Άγιος Ιωάννης βρίσκεται το απώγειο της ακμής του, ενώ πολλά σημαντικά γεγονότα λαμβάνουν χώρα αυτή την περίοδο.

Το 1803 το όνομα του πανίσχυρου Αγιαννίτη προεστού Αναγνώστη Παπάζογλου αναγράφεται σε υπέρθυρο του ναού της Κοιμήσεως Θεοτόκου στα Τζίντζινα (νυν Πολύδροσο Λακωνίας). Από αυτό καταλαβαίνουμε ότι η σφαίρα επιρροής του Παπάζογλη ήταν πολύ μεγάλη και εκτός από την Κυνουρία περιελάμβανε και μέρος της Λακωνίας.

Την περίοδο 1803 – 1804 παραιτήθηκε από την ηγουμενία της Μονής Λουκούς ο Αγιαννίτης Κωνστάντιος Μαρούδης ή Λυχνός, πρώην αρχιερέας και ο προεστός Αναγνώστης Παπάζογλου ενοικίασε τα κτήματα της Μονής στους Αγιαννίτες Σταυριανό Διαμαντή Κουναβέλο και Γεώργιο Τροχάνη. Οι ενοικιαστές αυτοί όμως, έπαθαν πολλές ζημιές από τον Θεό και παρακάλεσαν τον Παπάζογλη να τους απαλλάξει από την ενοικίαση. <<Εξεκληρίσαμε και εψωριάσαμε>>, του είπαν, από την ενοικίαση αυτή. Με αφορμή αυτό το γεγονός ο λαός του Αγιάννη συνέταξε την εξής σάτυρα:

<<Κατακαημένη νερατζιά, που ‘σαι μπροστά στην πόρτα,

Μην είδες τον Νεόφυτο και τον Παπαγληγόρη;

Εψές, προψές τους είδαμε, στην ποταμιά πηγαίναν

για να μαζέψουνε βεργιά, να πλέξουνε κοφίνια.

Ο Μπόρτζος πάει κι έρχεται στον Αγιάννη με αγγούρια

κι ο Γιώργης πήρε τη βλογιά, πάει στα βλαχοχώρια>>

  • Νερατζιά – νερατζιά που βρισκόταν στην είσοδο της Μονής Λουκούς. Την έκοψε ο ηγούμενος Κωνστάντιος Κοράλλης το 1822.
  • Νεόφυτος – ο Νεόφυτος Τζαφέρης (Ζαφείρης ή Ζαφειρόπουλος), ηγούμενος της Μονής Λουκούς.
  • Παπα – Γληγόρης – ο Γρηγόριος Κουτσογιάννης, ηγούμενος της Μονής Θεολόγου.
  • Μπόρτζος – παρατσούκλι του ενοικιαστή Σταυριανού Κουναβέλου.
  • Γιώργης – ο ενοικιαστής Γεώργιος Τροχάνης.

Το 1805 ο Αγιάννης αναφέρεται από τον Άγγλο περιηγητή Ουίλλιαμ Μάρτιν Ληκ στο βιβλίο του Travels in Morea (= Tαξίδι στον Μωριά). Συγκεκριμένα αναφέρει: <<Στον κάμπο αυτό υπάρχουν τα καλύβια των χωριών Αη Γιάννη, Μελιγούς, Κορακοβουνίου και Πραστού…>>. Ο Αγιάννης αναφέρεται και σε διάφορα άλλα σημεία του βιβλίου.

Κατά το 1805 – 1806 όταν έγινε διωγμός των κλεφτών, ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης κατέφυγε στη Μάνη. Όταν το έμαθε ο πασάς, έστειλε τον Αναγνώστη Παπάζογλου με 50.000 γρόσια στον Μπέη της Μάνης, Αντώνμπεη Γρηγοράκη. Όταν έφτασε ο Παπάζογλου, συνάντησε τον Αντωνόμπεη, του παρέδωσε τα γρόσια και την εξής διαταγή: <<Το κεφάλι του Κολοκοτρώνη. Ειδεμή να βάψετε όλοι από τώρα μαύρα τα σκουτιά (= ρούχα) σας>>. Ύστερα, ο Μπέης έδωσε τα λεφτά στον μανιάτη Κωνσταντίνο Δουράκη, προκειμένου να βρει και να παραδώσει στον πασά τον Κολοκοτρώνη. Τελικά η παράδοση δεν έγινε και ο Κολοκοτρώνης κατέφυγε στη Ζάκυνθο.

Ο νεαρός τότε κλέφτης, Θεόδωρος Κολοκοτρώνης.

Το 1806 ο Αναγνώστης Παπάζογλου διώχνει μετά βίας τους μοναχούς και διαλύει για άλλη μια φορά τη Μονή Λουκούς. Ενοικίασε ξανά την ακίνητη περιουσία της, ενώ πολύ σημαντικά έγγραφα της Μονής, κατακρατήθηκαν από τον ίδιο. Η διάλυση της Μονής κράτησε έως το 1810.

Την ίδια χρονιά, όπως αναφέρεται από τον Αγιοπετρίτη προεστό Αναγνώστη Κοντάκη, ο Αναγνώστης Παπάζογλης ήταν εκείνη την εποχή διοικητής του Βιλαετίου του Αγίου Πέτρου. Ο Παπάζογλης παρέμεινε σε αυτή την θέση τουλάχιστον μέχρι το 1811.

Το αρχοντικό του Αναγνώστη Παπάζογλου στον Άγιο Ιωάννη

Από έγγραφο απευθυνόμενο  πρους τους άρχοντες και προεστούς της Ύδρας και των Σπετσών, γραμμένο στον Πραστό στις 4 Αυγούστου 1807, εμφανίζονται οι υπογραφόμενοι Αναγνώστης Παπάζογλου, Μανώλης Καραμάνος και Θεόδωρος Γούλενος, ως εκπρόσωποι του Πραστού στις εμπορικές σχέσεις των κατοίκων με τα νησιά αυτά.

Το 1808 ο Άγιος Ιωάννης, αναφέρεται στο προικοσύμφωνο της Ελένης Παπάζογλη, κορής του προεστού Αναγνώστη Παπάζογλη. Η Ελένη παντρευόταν τον Κώστα Χατζηπαναγιώτη, από το Λεωνίδιο. Το κύριο προικοσύμφωνο δεν έχει διασωθεί, διασώθηκε όμως το συμπληρωματικό ή πανωπροίκι. Το προικοσύμφωνο περιέχει οικιακά είδη, καθώς και ρούχα. Το έγγραφο φέρει ημερομηνία 8 Μαίου 1808 και τόπο σύνταξης τον Άγιο Ιωάννη.

Ιδού το προικοσύμφων

Μετάφραση:

<<Τα όσα λείπουν από τα προικιά της θυγατρός μου Ελένης

1808 Μαίου 8 Άγιος Ιωάννης

Πέντε ρούχινους τζουμπέδες, ένας σιντζαντές, τρία κροντήρια, τρείς γύψους, ένα λεβέτι, δύο κολάνια ζουναριού.

Τα όσα της δίδω περισσότερα απόπροικο για χάρη της:

Τρείς σκέπες, ένα λεγενόμπρικο, ένα ταψομπούρεκο, ένα μικρό φορετζάκι

Αναγνώστης Παπάζογλου>>

Το 1810 η Μονή Λουκούς επανιδρύεται και ηγούμενος ορίζεται, από τον Αναγνώστη Παπάζογλου, ο Νεόφυτος Τζαφέρης (Ζαφείρης ή Ζαφειρόπουλος). Ο Νεόφυτος Τζαφέρης ήταν ένας από τους ισχυρότερους ηγούμενους της Μονής Λουκούς και έπαιξε σημαντικό ρόλο κατά τη διάρκεια της Επαναστάσεως.

Το 1811 ο Αναγνώστης Παπάζογλου πείθει τον Αγιοπετρίτη Αναγνώστη Κοντάκη να αναλάβει την διοίκηση των Βερβένων. Ύστερα, όπως αναφέρει ο Κοντάκης, <<εστάθηκα δέκα μήνες, έπειτα βαρεθείς του χωρίου τας διαιρέσεις, ανεχώρησα με ζημίαν μου>>.

Το 1812 το περιοδικό Λόγιος Ερμής, το οποίο εξέδιδε η Ελληνική παροικία της Αυστρίας, έγραφε τα εξής: <<ο φιλόκαλος Καρυτσιώτης διατρίβων εις Τεργάστην εσύστησε σχολείον εις την ιδίαν του πατρίδα καλούμενην Άγιος Ιωάννης Άστρος…>>

 

Από πιστοποιητικό της 15ης Σεπτεμβρίου 1834, υπογραφόμενο από τους Κωνστάντιο Κοράλλη, ηγούμενο της Μονής Λουκούς, Μιχαήλ Πρωτοπαπά, Δημήτριο Σακαλή, Δημήτριο Σουρτζή και Γεώργιο Ψαρρό, αναφέρονται λέπτομέρειες για την βάπτιση, προ 20 ετών, του Αγιαννίτη Βασιλείου Ι. Καλαμβοκίδη, μετέπειτα Δημάρχου Θυρέας.

Ιδού αποσπάσματα από το σχετικό έγγραφο.

<<Πιστοποιώ ο υπογεγραμμένος εφημέριος του Αγίου Ιωάννου ότι ο Βασίλειος υιός του Ιωάννη Καλαμβόκη … εβαπτίσθη κατά μήναν Νοέμβριον 1814 παρά του πρώην εφημερίου οικονόμου του Αγίου Ιωάννη μακαρίτου Νικολάου ιερέως…>>

Από το ίδιο έγγραφο μαθαίνουμε ότι ο Βασίλειος Καλαμβόκη (αργότερα Καλαμβοκίδης), βαπτίσθηκε πριν συμπληρώσει το πρώτο του έτος, στον ναό του Αγίου Νικολάου στο Άστρος.

Ο παλιός ναός του Αγίου Νικολάου το 1938.

Το 1817 η Σχολή Καρυτσιώτη ανακαινίζεται από τον Προκόπιο Καρυτσιώτη, ανιψιό του ιδρυτή Δημητρίου Καρυτσιώτη. Η σχολή πλουτίστηκε με βιβλία, εποπτικά όργανα, χάρτες κ.α. Εκείνη τη χρονιά εντοιχίστηκε και η κτητορική πλάκα της σχολής, η οποία βρίσκεται σήμερα στην είσοδο του λόφου Κουτρί. Σύμφωνα με την παράδοση, η πλάκα ήταν πελεκημένη από πέτρα από τον Πάρνωνα. Εντοιχίστηκε με μεγάλη τελετή. Η τοπική παράδοση αναφέρει ότι όταν ένας Αγιαννίτης την αντίκρυσε, αναφώνησε <<Μωρε τι μεγάλο λιθάρι είναι τούτο !>> και η πλάκα αμέσως ράγισε στο πίσω μέρος της.

Η κτητορική πλάκα της Σχολής Καρυτσιώτη. Φέρει την ημερομηνία 18 Ιουλίου 1798. Η σχολή απευθύνεται προς τον φιλοθεάμονα (= φιλοπερίεργο).

Το 1817 συνεστήθη μία ομάδα από τους ψυχραιμότερους προεστούς της Πελοποννήσου, προκειμένου να καταπολεμηθούν τα μίση και οι εμπάθειες μεταξύ ορισμένων προεστών. Σε αυτή την ομάδα συμμετείχε και ο Αναγνώστης Παπάζογλου.

Σε κτηματική διαφορά των Μονών Μαλεβής και Αρτοκωστάς αναφέρεται η χρονολογία 1818. Από αυτό το έγγραφο το οποίο αποστέλεται από τον Μητροπολίτη Άργους και Ναυπλίας Γρηγορίου προς τον προεστό του Άργους Ιωάννη Περρούκα, ο Μητροπολίτης ζητά τη βοήθεια του προεστού, αλλά και την συμπαράσταση του Αναγνώστη Παπάζογλου, προκειμένου να λυθούν οι διαφορές των δύο μονών. Αυτή είναι η τελευταία φορά που αναφέρεται το όνομα του Παπάζογλου, καθώς πέθανε το ίδιο έτος.

Το 1820 ο Αγιαννίτης προεστός Πάνος Σαρηγιάννης, γαμπρός του Παπάζογλου, μαζί με τον Γεώργιο Τροχάνη, τους αδερφούς Ζαφειροπόπουλους (Πάνος, Κωνσταντίνος και Ιωάννης) και άλλους, γίνονται μέλη της Φιλικής Εταιρείας στην Κωνσταντινούπολη. Την ίδια χρονιά μυούνται στην Τεργέστη οι Προκόπιος και Ιωάννης Καρυτσιώτης. Βλέπουμε λοιπόν ότι πολλοί Αγιαννίτες μυήθηκαν εκείνη την περίοδο στην Φιλική Εταιρεία.

Τέλος την ίδια χρονιά, οι Πάνος Σαρηγιάννης και Αναγνώστης Κοντάκης, μάζευαν λεφτά και έκλειναν τα στόματα των Τούρκων, καθησυχάζοντάς τους, ενώ από την άλλη μεριά συγκέντρωναν πολεμοφόδια.

Έτσι λοιπόν οι Αγιαννίτες προετοιμάστηκαν κατάλληλα τόσο υλικά, όσο και πνευματικά για την μελλοντική επανάσταση του έθνους. Την δράση των Αγιαννιτών κατά τη διάρκεια της Επανάστασης θα μελετήσουμε στο επόμενο άρθρο.

Πηγές

  • Νικολάου Ι. Φλούδα – Θυρεατικά, τόμος Γ’, Αθήνα 1983
  • Ι. Κουσκουνά, Ι. Κακαβούλια, Κ. Χασαπογιάννη – Θυρεάτις Γη, Αθήνα 1981
  • Διάφορα αποσπάσματα από άρθρα μου στη Wikipedia
  • Διάφορα αποσπάσματα από άρθρα στα Χρονικά των Τσακώνων
  • Χρήστου Α. Στασινόπουλου – Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, τόμος Α’, εκδόσεις Δεδεμάδη, Αθήνα 1975

Ιωάννης Δ. Κουρμπέλης

ΑΦΗΣΤΕ ΕΝΑ ΣΧΟΛΙΟ

Please enter your comment!
Please enter your name here