ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΗ – ΜΕΡΟΣ ΣΤ’: 1831 – 1900

0

Του συνεργάτη μας,Γιάννη Δ.Κουρμπέλη

Στα χρόνια που ακολούθησαν την Ελληνική Επανάσταση του 1821, ο Άγιος Ιωάννης συνεχίζει να ακμάζει ενώ γίνεται έδρα του Δήμου Θυρέας και της Επαρχίας Κυνουρίας. Παρόλα αυτά ο πληθυσμός του συνεχώς μειώνεται καθώς οι Αγιαννίτες μετά την καταστροφή του χωριού το 1826 εγκαθίστανται στα Αγιαννίτικα Καλύβια (νυν Άστρος) και στην Σκάλα (νυν Παράλιο Άστρος).

Το 1832 η Μονή Λουκούς δωρίζει στην κατεστραμμένη Σχολή Καρυτσιώτη του Αγιάννη κτήματα, αξίας πάνω από 25.000 δραχμών, έτσι ώστε με τα εισοδήματα από τα κτήματα να ανακαινιστεί η Σχολή.

Την ίδια χρονιά 13 Αγιαννίτες προύχοντες στέλνουν επιστολή προς τον Αλέξανδρο Σαρηγιάννη, Αγιαννίτη που ζούσε στο εξωτερικό, στην οποία του ζητούν να προσφέρει 6000 τούρκικα γρόσια ως δάνειο στο Κοινό του Αγίου Ιωάννη. Αυτοί ήταν οι εξής: Γεώργιος Αντωνιάδης, Κωνσταντίνος Γίζης, Μαρίνος Ιωάννου, Βασίλειος Κλήρης, Κυριάκος Κόμας, Μερκουριάδης, Βασίλειος Πάλιος, Γεώργιος Παπαπέτρου, Ιωάννης Σαράντης, Ιωάννης Τακλής, Γεώργιος Τζέγκος και Παναγιώτης Φαγάς.

Το 1833 η Δημογεροντία του Αγίου Ιωάννη ζητούσε προς την Ιερά Σύνοδο της Ελλάδας να εγκαινιαστεί ο <<νεοκτισθείς ναός του Τιμίου Προδρόμου>>. Ιδού απόσπασμα από το σχετικό έγγραφο:

<<Η δημογεροντία του Αγίου Ιωάννου δια της από 13 Σεπτεμβρίου 1833, προς την σύνοδον, αναφοράς της εζήτησε άδεια εις το να εγκαινιασθή ο νεοκτισθείς ναός του Τιμίου Προδρόμου…. Όθεν η σύνοδος, δια να παύσουν αι φιλονικίαι μεταξύ των κατοίκων του Αγίου Ιωάννου ενέκρινε την διατήρηση και των δύο κατά τον Άγιον Ιωάννην εκκλησιών και διέταξε τον Επίσκοπο Κυνουρίας να εγκαινιάσει τον νεόκτιστον του Προδρόμου ναόν…>>

Όπως πληροφορούμαστε από το έγγραφο ο ναός του Προδρόμου ήταν, το 1833, νεόκτιστος, δηλαδή είχε πιθανόν ανακαινιστεί μετά την καταστροφή του το 1826. Επιπλέον είχε ξεσπάσει και φιλονικία μεταξύ των Αγιαννιτών για το ποια ενορία (του Προδρόμου ή του Αγίου Γεωργίου), θα γινόταν μητρόπολη του χωριού. Τα εγκαίνια έγιναν τον επόμενο χρόνο, όπως θα δούμε ακριβώς κάτω.

Ο μεταβυζαντινός ναός του Προδρόμου, που εγκαινιάστηκε εκ νέου το 1834

Το 1834 εγκαινιάστηκε ο ναός του Προδρόμου χοροστατούντος του Επισκόπου Κυνουρίας, Διονυσίου Παρδαλού. Επιπλέον ο Πρόδρομος ορίστηκε μητρόπολη του χωριού, ενώ αποφασίστηκε οι κάτοικοι του Αγιάννη να εκκλησιάζονται ένα δεκαπενθήμερο το μήνα στον ναό του Αγίου Γεωργίου και ένα στον Προδρόμο.

Με διάταγμα της 9ης (21ης) Νοεμβρίου 1834 / 12ης Μαΐου 1835 δημιουργείται ο Δήμος Θυρέα Σύμφωνα με το διάταγμα αυτό συστάθηκαν οι πρώτοι δήμοι της Αρκαδίας και της Κυνουρίας. Οι πρώτοι 7 δήμοι της Κυνουρίας ήταν: ο Δήμος Θυρέας, Τανίας (με έδρα το Καστρί), Δολιανών (με έδρα τα Δολιανά), Βερβένων (με έδρα τα Βέρβενα), Πάρνωνος (με έδρα τον Άγιο Πέτρο), Σιταίνης (με έδρα την Σίταινα) και Πλατανούντος (με έδρα τον Πλάτανο). Το 1834 ο Δήμος Θυρέας περιελάμβανε τα εξης χωριά: Άγιος Ιωάννης, Καλύβια Αγίου Ιωάννου (Άστρος), Μελιγού, Καλύβια Μελιγούς (Χειμερινή Μελιγού), Κορακοβουνίτικα Καλύβια (Κορακοβούνι), Μονή Παλαιοπαναγιάς, Μονή Θεολόγου και το Μετόχι Λουκούς, Άγιος Δημήτριος. Έδρα του δήμου ορίστηκε ο Άγιος Ιωάννης το καλοκαίρι και το Άστρος το χειμώνα. Πρώτος δήμαρχος ορίστηκε ο Αγιαννίτης Ιωάννης Ζαφειρόπουλος.

Το 1836 όταν οι δήμοι πήραν την τελική τους μορφή, ο Δήμος Θυρέας περιελάμβανε τα χωριά Άγιος Ιωάννης, Άστρος και Μελιγού.

Το 1845 ο Άγιος Ιωάννης ορίζεται με βασιλικό διάταγμα θερινή έδρα της Επαρχίας Κυνουρίας, ενώ χειμερινή έδρα ο Πραστός και αργότερα το Λεωνίδιο. Σύμφωνα με το διάταγμα ο Έπαρχος έπρεπε να εδρεύει στον Αγιάννη από την 1η Απριλίου έως την 1η Οκτωβρίου κάθε έτους.

Το πάλαι ποτέ αρχοντικό του Αναγνώστη Παπάζολγου στο Κουφόβουνο (νυν Κασώλου – Σακελλαρίου). Εδώ στεγάστηκε το Επαρχείο Κυνουρίας.

Το 1846 ο Αγιαννίτης Πέτρος Ιωάννου δωρίζει ένα ευαγγέλιο στον ναό του Αγίου Νικολάου στο Άστρος. Το ευαγγέλιο, όπως αναφέρει ο ίδιος με χειρόγραφο σημείωμα, προοριζόταν αρχικά για τον ναό του Αγίου Βασιλείου στον Αγιάννη, αλλά όταν έμαθε για την καταστροφή του ναού άλλαξε την αφιέρωση. Ιδού η πρώτη σημείωση της προσφοράς το έτος 1829:

<<Μόσχα,

Θήμα πέφυκε του Πέτρου Ιωάννου

ου πατρίς εστί το της Πελοποννήσου

χωρίον του Αγίου Ιωάννου

δώρον αγλαόν θείου ευαγγελίου

τω ναω του Αγίου Βασιλείου

Δώη αυτώ ο κύριος λύτρον της αμαρτίας

Καταξιών αυτόν της άνω βασιλείας

                                                     1829>>

Ο Πέτρος Ιωάννου ζούσε και εμπορευόταν στην Μόσχα. Ιδού η δεύτερη σημείωση:

<<Πυρποληθέντος του ναού του Αγίου Βασιλείου, διό και αφιερώται θελήσει του ιδίου εν Καλυβίοις τοις κλενοίς εν Άστρει Αγιάννου περιωνύμω ναώ αγίου Νικολάου

          Ενετίησην αωμς’ Δεκεμβρίου κστ’ (= 1846, Δεκεμβρίου 26)>>

Σε αυτό το σημείο βρισκόταν ο μεγαλοπρεπής ναός του Αγίου Βασιλείου, στη θέση Ματθαίου κοντά στο Σουληνάρι. Στη θέση του εδώ και χρόνια έχει στηθεί ένα λιτό εικονοστάσι.

Από απογραφή του 1861 ο Άγιος Ιωάννης είχε μόνιμο πληθυσμό 1160 άτομα. Από αυτούς αναφέρεται ότι: 334 άνδρες ήταν άγαμοι, 178 άνδρες ήταν έγγαμοι, 23 άνδρες ήταν χήροι, 339 γυναίκες ήταν άγαμες, 182 γυναίκες ήταν έγγαμες, 93 γυναίκες ήταν χήρες, ενώ υπήρχαν και 11 στρατιωτικοί. Ο συνολικός πληθυσμός του δήμου ήταν 2214.

Το 1867 χτίζεται το παλιό δημοτικό σχολείο του Αγιάννη στο κάτω μέρος του χωριού. Το σχολείο αυτό λειτούργησε για ακριβώς έναν αιώνα.

Το παλιό δημοτικό σχολείο του Αγιάννη

Από τις εκλογές του 1871 ο Αγιάννης εμφανίζεται να έχει 148 οικογένειες και 428 ψηφοφόρους. Δήμαρχος Θυρέας ήταν ο Βασίλειος Ι. Καλαμβοκίδης.

Σύμφωνα με την παράδοση το 1874 ορισμένοι Αγιαννίτες ανακαλύπτουν την θαμμένη κτητορική πλάκα της Σχολής Καρυτσιώτη στον λόφο Κουτρί στα ερείπια της σχολής, απ’ όπου έπαιρναν πέτρες για να χτίσουν τα σπίτια τους. Μετά την ανακάλυψή της μεταφέρθηκε στον γυναικωνίτη του Αγίου Γεωργίου, όπου παρέμεινε για πολλά χρόνια. Οι Αγιαννίτες που την μετέφεραν ήταν οι εξής: Μιχαήλ Γ. Κουρόγιωργας, Γεώργιος Κουτίβας (ή Κούτρης), Γεώργιος Στ. Κουτίβας, Δημήτριος Άρχοντας, Κωνσταντίνος Β. Δαλιάνης κ.α.

  • Σημείωση: για τον χρόνο ανεύρεσης της κτητορικής πλάκας οι απόψεις των Αγιαννιτών διήστανται. Σύμφωνα με τον Αγιαννίτη γερο – Σταύρο Αθ. Κουτίβα (1872 – 1972) η πλάκα δεν βρισκόταν εκεί, αλλά την είχαν ρίξει λίγο πιο πέρα, στο αλώνι του Μπαλώση, δίπλα από την γκορτσια. Σύμφωνα με τον ίδιο το γεγονός αυτό έγινε κατά το 1881 και η πλάκα ρίχτηκε με εντολή των παπάδων ανήμερα του Αη – γιώργη. Την ίδια μέρα μεταφέρθηκε και η εικόνα του Θεολόγου, από την ομώνυμη εκκλησία, στο χωριό. Οι Αγιαννίτες την υποδέχτηκαν στου Λαϊνά. Τα γεγονότα αυτά μαρτυρούσε επίσης και η Μαγδάλω Καμπύλη, το γένος Βασιλείου Κουτίβα που πέθανε το 1945, σε ηλικία 105 ετών.

 

 

Η κτητορική πλάκα της Σχολής Καρυτσιώτη στο Κουτρί

Από τις εκλογές του 1881 ο Αγιάννης εμφανίζεται να έχει 127 οικογένειες και 368 ψηφοφόρους. Δήμαρχος Θυρέας εκείνη την εποχή ήταν ο Δημήτριος Ν. Κορδώνης.

 

Σε χάρτη του 1885 ο Άγιος Ιωάννης εμφανίζεται να έχει 1478 κατοίκους. Το παράδοξο με τον χάρτη αυτό είναι ότι ο Αγιάννης αναφέρεται ως Άστρος, ενώ το Άστρος Άγιος Ιωάννης

Ο Χάρτης του 1885. Πατήστε στην εικόνα και κάντε μεγέθυνση για να δείτε την περιοχή της Κυνουρίας.

Από την απογραφή του Δήμου Θυρέας το 1889 ο Αγιάννης εμφανίζεται να έχει 1350 μόνιμους κάτοικους, εκ των οποίων οι 662 ήταν άνδρες και οι 688 γυναίκες.

Από άλλη απογραφή του Δήμου το 1896 ο Αγιάννης εμφανίζεται να έχει 839 μόνιμους κάτοικους, εκ  των οποίων οι 383 ήταν άνδρες και οι 456 γυναίκες.

Το 1897 χτίζεται η πηγή Σουληνάρι στο κάτω μέρος του Αγίου Ιωάννη. Η πηγή χτίστηκε σύμφωνα με την κτητορική πλάκα από τους Καστρίτες τέκτονες Γεώργιο Κόλλια και Χαρίλαο Διαμαντάκο. Η πηγή αυτή είναι από τις μεγαλύτερες του Αγιάννη και αναβλύζει μέχρι σήμερα καθαρό νερό. Ιδού τι γράφει η κτητορική επιγραφή της πηγής:

<<Ανηγέρθη εν έτει 1897 τέκτων Χαρ. Διαμαντάκος και Γ. Κόλλιας>>

 

Η πηγή Σουληνάρι στον Αγιάννη

Πηγές

  • Νικολάου Ι. Φλούδα – Θυρεατικά, τόμος Γ’, Αθήνα 1983
  • Ι. Κουσκουνά, Ι. Κακαβούλια, Κ. Χασαπογιάννη – Θυρεάτις Γη, Αθήνα 1981
  • Αποσπάσματα από διάφορα άρθρα μου στη Wikipedia

 

Ιωάννης Δ. Κουρμπέλης

 

ΔΕΙΤΕ ΕΔΩ ΜΕΡΟΣ Ε

ΔΕΙΤΕ ΕΔΩ ΜΕΡΟΣ Δ

ΔΕΙΤΕ ΕΔΩ ΜΕΡΟΣ  Γ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΗ – ΜΕΡΟΣ Α’ : 15ος – 16ος αι.

 

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΗ – ΜΕΡΟΣ Β’ : 17ος αι.

ΑΦΗΣΤΕ ΕΝΑ ΣΧΟΛΙΟ

Please enter your comment!
Please enter your name here