Ιωάννης Ζαφειρόπουλος

0

Από τον συνεργάτη μας,Γιάννη Δ.Κουρμπέλη

Ο Ιωάννης Ζαφειρόπουλος (1795 – 1854) ήταν Αγιαννίτης οπλαρχηγός, φιλικός και πολιτικός. Αποτελεί εξέχουσα προσωπικότητα του χωριού μας, αφού προσέφερε τα μέγιστα κατά τη διάρκεια της Επανάστασης του 1821 και στα πρώτα χρόνια του νεοσύστατου κράτους της Ελλάδας. Ο Ιωάννης Ζαφειρόπουλος ανέπτυξε και σημαντική πολιτική δράση, αφού διετέλεσε πρώτος Δήμαρχος Θυρέας και στη συνέχεια βουλευτής και γερουσιαστής. Τέλος, μαζί με τους αδερφούς του, Παναγιώτη και Κωνσταντίνο, ανακαίνισαν το ερειπωμένο φράγκικο κάστρο του Παραλίου Άστρους και υπήρξαν οι οικιστές του σημερινού Παραλίου Άστρους.

Βιογραφία

Ο Ιωάννης Ζαφειρόπουλος γεννήθηκε το 1795 (1) στον Άγιο Ιωάννη. Ήταν ο μικρότερος γιος του Εμμανουήλ Ζαφείρη ή Ζαφειρόπουλου και ανιψιός του ηγούμενου της Μονής Λουκούς και φιλικού, Νεόφυτου Ζαφείρη ή Ζαφειρόπουλου (στοιχεία που προκύπτουν από την διαθήκη του Νεόφυτου Ζαφείρη). Αδέρφια του ήταν οι Παναγιώτης και Κωνσταντίνος Ζαφειρόπουλος. Το πατρικό τους σπίτι στον Άγιο Ιωάννη είναι το πρώην Αθανασίου Ροζολή και Τσαγκαρόγιαννη και σήμερα Γερμανών. Δεν γνωρίζουμε αν είχαν σπίτι και στο Άστρος.

Το αρχοντικό των Ζαφειροπουλαίων στον Άγιο Ιωάννη (σήμερα ιδιοκτησία Γερμανών.Βρίσκεται πάνω από την πηγή Σουληνάρι (βλέπε και: Αρχοντικά του Αγίου Ιωάννη – Μέρος ΣΤ’)

Ο Ιωάννης Ζαφειρόπουλος ασχολήθηκε από μικρή ηλικία με το εμπόριο, όπως και τα αδέρφια του. Εμπορευόταν στην Μασσαλία και σύμφωνα με τον εγγονό του, Απόστολο Μαυρογένη, ήταν και φιλικός. Προφανώς θα είχε μυηθεί το 1820 στην Κωνσταντινούπολη από τον Αναγνώστη Κοντάκη μαζί με τους αδερφούς του, τους προεστούς Πάνο Σαρηγιάννη και Γεώργιο Τροχάνη και άλλους.

Παραμονές της Επανάστασης του 1821 διέλυσε το εμπορικό του κατάστημα και με αρκετά χρήματα μετέβη στην πατρίδα του, τον Αγιάννη. Εκεί συνεργάστηκε με τα αδέρφια του για την οργάνωση των ενόπλων δυνάμεων και ορίστηκε οπλαρχηγός. Από την αρχή του αγώνα, με 100 στρατιώτες, έλαβε μέρος σε διάφορες μάχες, με σημαντικότερη αυτή της Τριπολιτσάς (23 Σεπτεμβρίου 1821). Το 1822 ορίστηκε γενικός φροντιστής του στρατοπέδου του Ναυπλίου. Τότε ορίστηκε αρχηγός μίας επιτροπής και μπήκε στο Ναύπλιο προκειμένου να συνθηκολογήσει με τους Τούρκους. Την ίδια περίοδο, όμως, ο Δράμαλης εισέβαλλε την Πελοπόννησο και οι Τούρκοι αθέτησαν τους όρους της συνθηκολόγησης και κράτησαν αιχμάλωτο τον Ζαφειρόπουλο, μαζί με τον Επίσκοπο Βρεσθένης Θεοδώρητο και άλλους. Απελευθερώθηκε με την άλωση του Ναυπλίου, στις 30 Νοεμβρίου 1822.

Συμμετείχε ενεργά και στις προετοιμασίες της Β’ Εθνοσυνέλευσης στο Άστρος (Μάρτιος – Απρίλιος 1823). Είχε διαταγή να χωρίσει τα Αγιαννίτικα καλύβια σε 4 μέρη, μαζί με τον συνταγματάρχη Παύλο Παρασκευά, προκειμένου να τα προετοιμάσουν για να εγκατασταθούν εκεί τα μέλη της Εθνοσυνέλευσης. Ο Ιωάννης έλαβε μέρος στην εθνοσυνέλευση, αφού το όνομά του αναγράφεται στο πρακτικό ορκωμοσίας.

Το ιστορικό κτήριο της Σχολής Καρυτσιώτη. Εδώ συνεκλήθη το 1823 η <<Β’ εν Άστρει Εθνοσυνέλευση>>.

Στον εμφύλιο πόλεμο του 1824, ο Ιωάννης Ζαφειρόπουλος τάχτηκε με το μέρος της κυβερνήσεως και προστάτευσε την Θυρέα από τους Τσάκωνες επαναστάτες, οι οποίοι μάλιστα είχαν πυρπολήσει 4 Αγιαννίτικα καλύβια.

Τον Νοέμβριο του ίδιου έτους, οι αδερφοί Ζαφειρόπουλοι ξεκινούν την ανακαίνιση του ερειπωμένου φράγκικου κάστρου του Παραλίου Άστρους. Με αυτή την κίνηση δημιούργησαν τον πυρήνα ενός νέου οικισμού, του Παραλίου Άστρος. Τους Ζαφειροπουλαίους ακολούθησαν πολλοί Αγιαννίτες αγωνιστές, οι οποίοι ήταν οι πρώτοι οικιστές του χωριού αυτού. Οι Ζαφειροπουλαίοι, όμως, επιδίωκαν να εγκατασταθούν εκεί όλοι οι Αγιαννίτες. Σύμφωνα με τον Απόστολο Μαυρογένη, ο παππούς του, Ιωάννης Ζαφειρόπουλος, πυρπολήσε κατά διάφορα χρονικά διαστήματα τα Αγιαννίτικα καλύβια, προκειμένου να εξαναγκάσει τους Αγιαννίτες που κατοικούσαν εκεί να εγκατασταθούν στο Παράλιο. Η πράξη αυτή, απόρροια του εμφυλίου πολέμου που είχε ξεσπάσει στην Ελλάδα, απέτυχε και έγινε η αιτία για να χωριστεί ο Άγιος Ιωάννης σε δύο <<παρατάξεις>> και να υπάρξει για αρκετά χρόνια έντονη αντιζηλία μεταξύ των δύο χωριών.

Η ερειπωμένη κατοικία του Ιωάννη Ζαφειρόπουλου στο κάστρο του Παραλίου Άστρους. Ανεγέρθηκε το 1825 κατά την ανακαίνιση του κάστρου.

Τον 1825 και μετά την αιχμαλωσία των αδερφών του στις μάχες του Κρεμμυδίου και της Σφακτηρίας, ανέλαβε την αρχηγία εκστρατευτικού σώματος για την απελευθέρωση των αιχμαλώτων. Αφού συμμετείχε στις μάχες συγκέντρωσε 1100 λίρες για να εξαγοράσει τους Οθωμανούς αδερφούς Σαχνετζίπηδες και να τους ανταλλάξει με τους αδερφούς του, όπως και έγινε τον Σεπτέμβριο του 1825.

 

Μετά την απελευθέρωση του κράτους, ο Ιωάννης Ζαφειρόπουλος εξελέγη ο πρώτος Δήμαρχος Θυρέας (Άστρους) το έτος 1836. Πρώτος εισπράκτορας του Δήμου ήταν ο Δημήτριος Σαρηγιάννης. Ο Δήμος αυτός περιλάμβανε τον Άγιο Ιωάννη, τα Αγιαννίτικα Καλύβια, το Παράλιο Άστρος, τη Μελιγού, τα Μελιγιώτικα καλύβια, το Κορακοβούνι και τις Μονές Λουκούς, Θεολόγου, Αγίας Τριάδας και Παλαιοπαναγιάς. Έδρα του δημάρχου ήταν ο Άγιος Ιωάννης. Ο Ζαφειρόπουλος ήταν ένας πολύ αξιόλογος δήμαρχος και ανέπτυξε σημαντικό έργο, αφού με πρωτοβουλία του και τη συνδρομή του Βασιλιά Όθωνα έγινε η μεγάλη αποξήρανση του έλους του Μουστού, έργο το οποίο έσωσε την ζωή πολλών ανθρώπων που υπέφεραν από ελονοσία κ.α.

 

Είναι γνωστό ότι τα πρώτα χρόνια του νεοσύστατου Ελληνικού κράτους η ληστεία ήταν ένα πολύ συνηθισμένο φαινόμενο που ταλάνιζε την επαρχία. Οι Ζαφειροπουλαίοι έπεσαν θύμα μιας τέτοιας ληστείας. Ιδού η παράδοση της λήστευσης των Ζαφειροπουλαίων, όπως μας την διέσωσαν οι συγγραφείς του βιβλίου <<Θυρεάτις Γη>> :

<<Οι οκτώ λησταί Χονδρογιανναίοι έφθασαν στο παράλιο Άστρος και παρουσιάστηκαν στον παπά του χωριού (2). <<Να μας πάς>>, του λένε, <<στο σπίτι του Δημάρχου του Γιάννη Ζαφειρόπουλου, γιατί αλλιώς είσαι χαμένος>>. <<Δεν μπορώ ρε παιδιά>>, λέει ο παπάς, <<γιατί μόλις τώρα ήρθα από ‘κει>>. <<Να πεις>>, του λένε, <<πως ξέχασες το κομπολόγι σου και θα σου ανοίξουν>>. Πάει ο παπάς κι’ όπως του είπαν έγινε. Δεν πρόφθασε να ανοίξει η πόρτα του σπιτιού και οι οκτώ Χονδρογιανναίοι όρμησαν μέσα.

 

Η πόρτα του κάστρου ήταν ανοιχτή. <<Μας έστειλε>>, λένε του Δημάρχου, <<ο Βασιλιάς Όθων να μας δώσεις όλα τα χρυσαφικά και τα διαμαντικά σου>>. Ο Ιω. Ζαφειρόπουλος κατάλαβε τι συμβαίνει, αλλά δεν μπορούσε να κάνει αλλιώς. Τους τα παράδωσε όλα και το δαχτυλίδι ακόμα που είχε χρόνια να το βγάλει από το δάχτυλο του το ‘βγαλαν δια της βίας, φοβερίζοντάς τον πως θα του το κόψουν. Του πήραν και τις καινούριες φουστανέλες. Τα χρήματα όμως του δήμου τα γλίτωσε. Έριξε μπροστά στο ντουλάπι, που τα ‘χε κλειδωμένα, ένα στρώμα και έτσι οι λησταί δεν το πρόσεξαν. Τότε του ζήτησαν να τους πάει και στην νύφη του την Μάρω (3), που τώρα είχε δεύτερο άνδρα τον Β. Μαρούδη. Πήραν και από ‘κει ότι υπήρχε και έφυγαν. Γέμισαν οχτώ ντουρβάδες και έφυγαν. Όταν έφευγαν έλεγαν <<μώρε τι βιος είναι αυτό !!>>. Ύστερα από λίγο καιρό πήγαν στο σπίτι του Μεσσηνέζη στην Πάτρα και έκαναν και ‘κει τα ίδια. Του πήραν όλα τα χρήματα και του πρόσβαλαν το κορίτσι. Μα ‘κει τους πιάσανε. Έπειτα από λίγο καιρό ο ανακριτής κάλεσε και τη Μάρω να πάρει πίσω τα διαμαντικά που της είχαν κλέψει. Της έδειχνε ένα ένα και της έλεγε <<δικό σου είναι τούτο κυρά Μάρω ;>>, <<Όχι>> έλεγε άμα δεν ήταν δικό της. Τόσο αγαθή ήταν η κυρά Μάρω…>>. Ο σχολάρχης της Σχολής Καρυτσιώτη του Άστρους, Αντώνιος Πρωτοπαπάς, συνεχίζει την παράδοση λέγοντας πως με διαταγή του βασιλιά ο αρχηγός των ληστών εκτελέστηκε στον περίβολο του κάστρου του Παραλίου Άστρους, ενώπιον των Ζαφειροπουλαίων και του λαού της Θυρέας.

Το μεγαλοπρεπές αρχοντικό του Παπάζογλη στο Άστρος. Εδώ ζούσε η κυρά Μάρω Σαρηγιάννη με τον νέο σύζυγό της, Βασίλειο Μαρούδη. Και αυτό το σπίτι ληστεύτηκε από τους Χονδρογιανναίους.

Μετά το 1847, οπότε και έληξε η θητεία του, εγκαταστάθηκε μόνιμα στην Αθήνα και εξελέγη βουλευτής Κυνουρίας και Γερουσιαστής. Πέθανε εν ενεργεία το 1854, σε ηλικία 59 ετών, κατά την μεγάλη χολέρα που έπληξε την Αθήνα. Τραγική ειρωνεία αποτελεί μάλιστα το γεγονός ότι ο Αγιοπετρίτης προεστός Αναγνώστης Κοντάκης πέθανε στην Αθήνα την ίδια περίοδο και από τα ίδια αίτια (24 Οκτωβρίου 1854). Ο Ιωάννης Ζαφειρόπουλος ήταν παντρεμένος με την Ευφροσύνη (άγνωστο το επώνυμό της) και είχε αποκτήσει 3 κόρες: την Άννα, την Καλλιόπη και την Αμαλία. Συγγενής του ήταν ο Αγιαννίτης προεστός Γεώργιος Τροχάνης. Το κράτος τίμησε αυτό τον μεγάλο πατριώτη και πολιτικό κατατάσσοντάς τον, το 1871, στην 4η τάξη των αξιωματικών, δηλαδή στους ταγματάρχες.

Σημειώσεις

  • Ο Ιωάννης Ζαφειρόπουλος εμφανίζεται στον εκλογικό κατάλογο του Παραλίου Άστρους το 1845. Αναγράφεται ως 50 ετών, είχε γεννηθεί δηλαδή το 1795. Ο δε αδερφός του Πάνος, αναγράφεται ως 57 ετών, είχε δηλαδή γεννηθεί το 1788.
  • Παπάς ήταν πιθανόν ο παπά – Μιχάλης Κοράλλης, αδερφός των ηγούμενων της Μονής Λουκούς, Κωνσταντίου και Ιωσήφ και ο πρώτος από τους Κοραλλαίους που εγκαταστάθηκαν στο Παράλιο.
  • Η κυρά Μάρω ήταν κόρη του μεγάλου προεστού Πάνου Σαρηγιάννη. Ήταν επίσης χήρα του Κωνσταντίνου Ζαφειρόπουλου και κατοικούσε στο αρχοντικό του Παπάζογλη στο Άστρος, όπου ληστεύτηκε από τους Χονδρογιανναίους.

Πηγές

  • Νικολάου Ι. Φλούδα – Θυρεατικά, τόμος Γ’, Αθήνα 1983
  • Νικολάου Ι. Φλούδα – Θυρεατικά, τόμος Β’, Αθήνα 1982
  • Κ. Χασαπογιάννη, Ι. Κουσκουνά, Ι. Κακαβούλια – Θυρεάτις Γη, Αθήνα 1981

 

Συντάκτης: Ιωάννης Δ. Κουρμπέλης

Επιμέλεια-Παρουσίασης:Φώτης Τζιβελόπουλος

ΑΦΗΣΤΕ ΕΝΑ ΣΧΟΛΙΟ

Please enter your comment!
Please enter your name here