Νοσταλγός των Ιδεωδών του «Ολυμπισμού»

0

Γράφει ο Ηλίας Σακαλής

«Τήνελλα, Καλλίνικε, χαρε…»

Ευκαιρίας δοθείσης (ocasione data) παρενθέτω δύο μηνύματα:

Α! Πρόεδρε Πούτιν, δικτάτορα Πούτιν! Είθε το πνεύμα το Ολυμπιακό, η φωτεινή η δάδα, να αναχαιτίσει την ορμή σου, ορμή τρόμου και βίας. Να πάψεις σαν άγρια εξουσία, σαν έξαλλη «Μαινάδα», να διαπράττεις στυγνές ανθρωποθυσίες, να δολοφονείς παιδιά, μανάδες και γέρους.

Είθε να στεριώσει στην ψυχή σου η ποθητή, η ιερή «εκεχειρία», η θεϊκή     του Φοίβου αξίωση, ως κανόνας Διεθνούς Δικαίου, ως το Ολυμπιακό κήρυγμα ειρήνης.

Μακάρι  να κυριαρχήσουν στην καρδιά σου οι αρετές «ΑΓΑΠΗ και ΟΜΟΝΟΙΑ», ώστε έτσι πλέον να γίνει ο κόσμος «ΑΔΕΛΦΟΣ»…! Είθε… Είθε… Είθε…

Κύριε Πούτιν! Σου υπενθυμίζουμε ότι υπάρχει και «Καιάδας», το περιβόητο βάραθρο, όπου οι αρχαίοι Σπαρτιάτες έρ(ρ)ιχναν τους αιχμαλώτους πολέμου και τα πτώματα των εγκληματιών. Κύριε Πούτιν γαλήνεψε… Είσαι και Χριστιανός! «’μένα μου λες».

Β! Κυρία Πρόεδρε της Ελληνικής Δημοκρατίας!

Κύριε Πρόεδρε, κυρίες και κύριοι βουλευτές του Ελληνικού Κοινοβουλίου! Συνέλθετε… Πώς ανέχεσθε το «Ηνωμένο Βασίλειο» καβάλα στα κλεμμένα άλογα από τη «Ζωφόρο» του Παρθενώνα μας να «πουλάει» τον πολιτισμό μας αντί ράβδων χρυσού και συνάμα να διαλαλεί ανά την Οικουμένη την εκλεκτή του πραμάτεια, τα παστωμένα δηλαδή μπακαλιαρόφυλλα και τα μανιτάρια τα θαλλόφυτα;

Εύγε σας! Δεν είναι ντροπή, ένας προϊστάμενος Μουσείου να μην επιτρέπει την επιστροφή των γλυπτών του Παρθενώνα και δύο λαοί, ο Αγγλικός και ο Ελληνικός, να στέκονται προσοχή απέναντί του; Τι άραγε συμβαίνει; Τι κρύβεται πίσω απ’ αυτόν; Ποια τέλος πάντων είναι τα προσωπικά σας συμφέροντα; Δεν είναι ντροπή επίσης αυτοί να τρώνε με χρυσά κουτάλια και ο λαός μας να τρώει «κούμαρα και χαρούπια»;

Αν ζούσαν: Ο Ζεύξις, ο Πραξιτέλης, ο Φειδίας, ο Ικτίνος κ.λ.π. θα σας «τραβούσαν το αυτί». Η «Μάνα Γη» πονάει, θέλει πίσω τα παιδιά της, που είναι διάσπαρτα σε όλα τα Μουσεία του κόσμου. Εν τέλει σας θυμίζουμε ότι υπάρχει και το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης. Παραπέμψτε τους. Τι τους χαϊδεύετε… Πού ’σαι Μελίνα!

Νοσταλγώ, λοιπόν, να γύριζα πίσω στην Ολυμπιάδα του 2004 και μάλιστα στον ιερό χώρο της Ολυμπίας και να άκουγα ξανά την επευφημία «Τήνελλα, Τήνελλα ὦ Καλλινικε» από την Θάλεια Προκοπίου, την «Πρωθιέρεια» στην αφή της Ολυμπιακής φλόγας, που απηύθυνε  στον Κώστα Γκατσιούδη, τον Ολυμπιονίκη Έλληνα ακοντιστή, καθ’ ήν ώρα του άναβε το δαυλό, ο οποίος, ως πρώτος πλέον λαμπαδηδρόμος – σπονδοφόρος, θα έκανε το ξεκίνημα, ώστε η Ολυμπιακή φλόγα να διασχίσει τον Πλανήτη και να καταλήξει στο Ολυμπιακό Στάδιο της Αθήνας και να δώσει έτσι το έναυσμα για την έναρξη των αγώνων στις 13-8-2004.

Την λέξη «Τήνελλα» εσχημάτισε αρχικά ο Αρχίλοχος ο Πάριος, προς απομίμησιν του ήχου χορδής κιθάρας, την οποίαν εχρησιμοποίησε στην αρχή κάποιου επινικίου ύμνου στον Ηρακλέα: Όπως, «Τήνελλα, ὦ Καλλίνικε, χαῑρε…». Είναι δηλαδή η γραπτή σημειογραφία μιας απλής μονολεκτικής μουσικής σύνθεσης. Είναι η αρμονική και μελωδική  συναρμολόγηση του ήχου των χορδών της κιθάρας. Εντεύθεν οι λέξεις «Τήνελλα Καλλίνικε» καθιερώθηκαν ως απλή επευφημία προς τους νικητές αγώνων. Παράβαλε τα σημερινά:Ζήτω!, Εύγε!, Μπράβο!

Έκτοτε δε ο Τήνελλος ήταν ο νικητής αγώνων, ο επευφημούμενος δια του «Τήνελλα». Το δε «Καλλίνικος» εσήμαινε τον ωραίαν νίκην νικήσαντα, τον ενδόξως θριαμβεύσαντα. ‘Ηταν επίσης η προσωποποίηση κάθε ένδοξης και λαμπρής νίκης.

Φεύγω ολοταχώς προς το παρελθόν:

Πρώτη στάση στο Βερολίνο, στα 1936, όπου κατά την Ολυμπιάδα αυτή καθιερώθηκε η «αφή» της Ολυμπιακής φλόγας.

Δεύτερη στάση  στα 1914 στη Γαλλική πόλη Λυών, όπου καθορίστηκε η Ολυμπιακή Σημαία. Ησημαία των πέντε ενωμένων χρωματιστών κύκλων. Των πέντε δηλαδή Ηπείρων του πλανήτη, η οποία παράλληλα συμβολίζει την πλήρη συναδέλφωση όλων των λαών της γης. Ο κύκλος του μπλε χρώματος ανήκει στην Ευρώπη. Ο κίτρινος στην Ασία, ο μαύρος στην Αφρική, ο κόκκινος στην Αμερική και ο πράσινος στην Ωκεανία. Για πρώτη φορά η σημαία αυτή χρησιμοποιήθηκε στην Ολυμπιάδα της Αμβέρσας το 1920.

Τρίτη στάση στην Αθήνα στα 1896. Είναι το έτος της αναβίωσης των Ολυμπιακών αγώνων με πρωταγωνιστές τον Γάλλο Βαρώνο Πιέρ ντε Κουμπερτέν, τον εμπνευστή της ιδέας για την καθιέρωση «Διεθνών Ολυμπιακών Αγώνων», και τον Έλληνα λόγιο και ποιητή από τη Σύρο Δημήτριο Βικέλα, ως πρόεδρο της επιτροπής του Ολυμπιακού Συμβουλίου.

Τότε ορίστηκε η Αθήνα ως έδρα της 1ης Διεθνούς Ολυμπιάδας, η οποία έγινε στο Παναθηναϊκό Στάδιο, από τις 5 έως τις 15 Απριλίου του 1896. Στην Ολυμπιάδα αυτή καθιερώθηκε ο Ολυμπιακός Ύμνος, που έγραψε ο ποιητής Κωστής Παλαμάς και μελοποίησε ο Έλληνας συνθέτης Σπύρος Σαμάρας. Τότε επίσης καθιερώθηκε το αγώνισμα του «Μαραθωνίου» δρόμου σε ανάμνηση του ηρωικού Αθηναίου πολεμιστή, ο οποίος κατά την ημέρα της μάχης του Μαραθώνα το 490 π.χ. έφερε στην Αθήνα το μήνυμα της νίκης και έπεσε την ίδια στιγμή νεκρός!

Πρώτος Ολυμπιονίκης Μαραθωνοδρόμος ήταν ο Σπύρος Λούης, ο πωλητής νερού, ο «νερουλάς», ο οποίος στην Ολυμπιάδα του Βερολίνου στα 1936, ως επίσημος προσκεκλημένος, πρόσφερε κλαδί ελιάς στον Αδόλφο Χίτλερ στην τελετή έναρξης των αγώνων.

Δεύτερος Ολυμπιονίκης στο ίδιο αγώνισμα ήταν ο Χαρίλαος Βασιλάκος από το Γύθειο της Λακωνίας, ο οποίος έμεινε και παραμένει άγνωστος, διότι τότε στεφανωνόταν μόνον ο πρώτος νικητής.

Τέταρτη στάση στα 393 μ.χ., όταν τελέστηκαν για τελευταία φορά οι Ολυμπιακοί αγώνες, διότι το 394 μ.χ. καταργήθηκαν από τον «Μέγα» Θεοδόσιο τον Α’, τον αυτοκράτορα του Βυζαντίου, ο οποίος επέβαλε το Χριστιανισμό ως επίσημη θρησκεία του Κράτους, το οποίον κράτος το διαίρεσε σε Ανατολικό και Δυτικό. Επί τη ευκαιρία αυτή προτείνω στην επίσημη Εκκλησία της Ελλάδος, στην διαρκή Ιερά Σύνοδο να αφαιρέσει από τον Θεοδόσιο τον τίτλο «Μέγας» ως ελάχιστη τιμωρία για την κατάργηση των αγόνων και την μετέπειτα βεβήλωση του Ιερού της Ολυμπίας, καθ’ ότι τα επόμενα χρόνια το Ιερόν ερημώθηκε.

Ο Χρυσελεφάντινος Δίας του Φειδία μεταφέρθηκε στην Κωνσταντινούπολη. Στον Ιερό χώρο της Άλτεως ξέσπασε με έργα καταστροφής ο χριστιανικός φανατισμός! Ο Θεοδόσιος ο Β’ έδωσε διαταγή να καεί ο ναός του Δία. Τον 5ο μ.χ. αιώνα η περιοχή κατοικήθηκε από  χριστιανούς, οι οποίοι έχτισαν Βυζαντινή Εκκλησία επάνω στο κτίριο του εργαστηρίου του Φειδία. Με το πέρασμα του χρόνου η Ολυμπία έχασε ακόμη και το Ιστορικό της όνομα και λεγόταν άλλοτε «Σερβιανά» και άλλοτε «Αντίλαλο». Πώς δεν ήρθαν και στην Αθήνα να γκρεμίσουν τον Παρθενώνα!

Τρέχοντας φτάνω ασθμαίνων (=λαχανιασμένος) στον Ιερό χώρο της «Άλτεως». Η λάμψη των μνημείων είναι εκθαμβωτική. Η σκιά της «Καλλιστεφάνου» ελαίας, της «Κοτινογεννήτρας» αγριελιάς είναι ευεργετική. Όμως η σκόνη από τη «σμίλη» του Φειδία προσβάλλει τα πνευμόνια και τα μάτια μου…

Ο επτάφωνος ήχος της «Στοάς της Ηχούς» ξεκουφαίνει τα’ αυτιά μου… Οδεύω λοιπόν προς το Στάδιο, για να αναπνεύσω καθαρό «Ολυμπιακό» αέρα… Αντικρύζω την «Κρυπτή», την επίσημη μνημειακή αψιδωτή είσοδο.

Αίφνης μπροστά μου διακρίνω τους Ελλανοδίκες και τους αθλητές να εισέρχονται στο Στάδιο «κοσμίῳ ἃμα καί σχολαίῳ βαδίσματι». Έρχεται η σειρά μου. Όντας βέβαιος ότι θα περάσω στο Στάδιο μετά τον αυστηρό έλεγχο από το εκτελεστικό σώμα, δηλαδή τους αλύτες (= επιμελητές της τάξης), τους ραβδούχους και τους μαστιγοφόρους, διότι δεν ήμουν δούλος ή ιερόσυλος, «βάρβαρος» ας ήμουν, γι’ αυτούς δεν υπήρχε απαγορευτική διάταξη. (βάρβαρος= ο μη ομιλών την Ελληνική Γλώσσα). Μετά επίσης από τη θερμή υποδοχή που μου επιφύλαξε η ιέρεια της Θεάς Δήμητρας Χαμύνης και ενώ άκουγα τους σαλπιγκτές και τους τυμπανιστές να διατυμπανίζουν την έναρξη των αγώνων, τον δε κήρυκα να στέλνει στους «Πανέλληνες» το μήνυμα της Ολυμπίας: «Ἄρχεται ἀγών καλλίστων ἄθλων ταμίας», μπήκα και πήρα θέση στο Νότιο πρανές του Σταδίου, όσο πιο κοντά γινόταν στην εξέδρα όπου κάθονταν οι Ελλανοδίκες και οι επίσημοι, αλλά και σιμά στο περίφραγμα που υπήρχε για τους γυμναστές.

Καθήμενος λοιπόν στη θέση αυτή έβλεπα απέναντι στο Βόρειο πρανές (= πλαγιά) του Σταδίου τον λίθινο βωμό της Θεάς Δήμητρας Χαμύνης και πλάι σε ειδικό κάθισμα να κάθεται η Ιέρεια. Ο νους μου Όμως έτρεχε πίσω στην Κρυπτή και αναλογιζόμουν ότι περνώντας πάτησα επάνω στα ίχνη που άφησαν οι «πατούσες» μεγάλων Ελλήνων ανδρών. Όπως των δύο εκ των επτά σοφών της αρχαίας Ελλάδας: Του Χίλωνα του Λακεδαιμόνιου, ο οποίος πέθανε από μεγάλη συγκίνηση τη στιγμή που ασπαζόταν τον Ολυμπιονίκη γιο του, και του Θαλή του Μιλήσιου, ο οποίος πέθανε από ηλίαση λόγω του μεγάλου καύσωνα.

Των φιλοσόφων Πλάτωνα και Αριστοτέλη, των ποιητών Σιμωνίδη και Πίνδαρου, την καλλιτεχνών Μύρωνα, Φειδία, Παιωνίου και Πραξιτέλη, των τυράννων των Συρακουσών Γέλωνα και Ιέρωνα, του Αλκιβιάδη, του βασιλιά της Μακεδονίας Φιλίππου Β!, του Ηροδότου, του Γοργία, του Ηρώδη του Αττικού, του Λυσία και πολλών άλλων.

Κυρίως όμως του Θεμιστοκλή, του ήρωα της Σαλαμίνας, τον οποίον, καθώς έμπαινε στο Στάδιο, οι θεατές όρθιοι τον επευφημούσαν και ζητωκραύγαζαν ασταμάτητα. Αλλά και της Καλλιπάτειρας της πλανεύτρας, της πανέξυπνης Ροδίτισσας, η οποία μεταμφιεσμένη σε άντρα γυμναστή μπήκε παράνομα στο Στάδιο, για να παρευρεθεί στη νίκη του γιού της Πεισίδωρου (ή Πεισίροδου). Ο γιός της,κατ’ άλλους ο εγγονός της, νίκησε στην «πυγμή», αλλά καθώς πήδησε από χαρά έξαλλη, μέσα στο στίβο για να τον αγκαλιάσει, πιάστηκε ο χιτώνας της στο περίφραγμα των γυμναστών και αποκαλύφθηκε το γυναικείο σώμα της.

Πάραυτα οι ραβδούχοι την συνέλαβαν και την οδήγησαν στους Ελλανοδίκες, για να την δικάσουν, αλλά εκείνοι δεν την τιμώρησαν, επειδή ήταν κόρη, σύζυγος, μητέρα, αδελφή και θεία Ολυμπιονικών. Αυτό το γεγονός όμως ανάγκασε την Ολυμπιακή Βουλή να ψηφίσει νόμο που υποχρέωνε στο εξής τους γυμναστές να μπαίνουν «γυμνοί» στο Στάδιο, όπως και οι αθλητές.

Η συγκίνησή μου κορυφώνεται βλέποντας αφ’ ενός μεν τον θρυλικό Φαύλο από τον Κρότωνα, τον δύο φορές νικητή στο «πένταθλο», ο οποίος κατάφερε στο «απλούν», δηλαδή στο άλμα εις μήκος, να ξεπεράσει το μήκος του σκάμματος και να πηδήξει έξω από αυτό, κατόρθωμα απ’ όπου προέκυψε η παροιμιώδης φράση «ὑπερέβη τά ἐσκαμμένα»!

Αφ’ ετέρου δε θωρώντας την «ξακουστή» φοράδα του Αύρα Φειδώλα του Κορινθίου, η οποία σε ιππικό αγώνα έρ(ρ)ιξε τον αναβάτη της, συνέχισε τον αγώνα μόνη της και νίκησε! Οι Ελλανοδίκες δέχτηκαν τη νίκη και στεφάνωσαν τον Φειδώλα, σύμφωνα με τα ισχύοντα στα «Ιππικά» αγωνίσματα.

Τέλος η καρδιά μου «ρίγησε» φθάνοντας στα 776 π.χ. που θεωρείται η ιστορική αφετηρία των Ολυμπιακών αγώνων.

Στην πρώτη αυτή Ολυμπιάδα τελέστηκε ένα μόνο αγώνισμα «ο δρόμος ή Στάδιον» 192,27 μέτρα, δηλαδή το σημερινό διακοσιάρι (200μ), απ’ όπου πήρε το όνομά ο στίβος, δηλαδή «Στάδιον». Το μήκος του Σταδίου το όρισε κατά την παράδοση ο Ηρακλής σε 600 αρχαία πόδια μετρώντας με τα πόδια του. Το πλάτος του ήταν 30 μέτρα περίπου.

Πρώτος Ολυμπιονίκης – Σταδιονίκης – 200άρης αναδείχθηκε ο Κόροιβος ο Ηλείος, εκ του οποίου η Ολυμπιάδα αυτή ονομάστηκε «Ολυμπιάδα του Κοροίβου».

Αγαπητοί μου φίλοι! Οι νοσταλγίες και οι συγκινήσεις μου με κούρασαν πολύ. Πιστεύω ότι κούρασαν ανάλογα και εσάς.

Σας αφήνω λοιπόν με την ευχή, είτε λατρεύετε τους προ Χριστού προγόνους μας, είτε τους μετά Χριστόν, το Ολυμπιακό ιδεώδες, το αδελφωτικό Ολυμπιακό πνεύμα, η Ολυμπιακή φλόγα να αναθερμαίνει τα αισθήματα φιλίας και συναδέλφωσης ανάμεσά μας και να μας οδηγεί στην ευημερία και την πρόοδο…

«Ἒρρωσθε» (να είστε καλά).

Αφιερώνω:

Στους πολεμοχαρείς,

αλλά και στους πολεμοπαθείς

και χαροκαμένους.

Άστρος

Απρίλιος 2022

Σακαλής Ηλίας του Θεμιστοκλέους

Φιλόλογος

Τηλ.27550-22537

 

 

ΑΦΗΣΤΕ ΕΝΑ ΣΧΟΛΙΟ

Please enter your comment!
Please enter your name here