Ομιλία-Χαιρετισμός Γιώργου Παπαηλιού κατά την εκδήλωση της Ολομέλειας στο Άστρος

0

Ομιλία-Χαιρετισμός

Γιώργου Παπαηλιού

Βουλευτή Αρκαδίας του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία

κατά την εκδήλωση

της Ολομέλειας

των Προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων Ελλάδος

στο Άστρος στις 25.6.2021

με θέμα

«Τα Συντάγματα της επαναστατικής περιόδου (1822, 1823, 1827)»

Η Επανάσταση του 1821, που είχε χαρακτήρα εθνικοαπελευθερωτικό αλλά και κοινωνικό, έλαβε χώραν εντός συγκεκριμένων κοινωνικών και οικονομικών συνθηκών.

Το διεθνές περιβάλλον ήταν αρνητικό. Η Ιερά Συμμαχία διαφέντευε την Ευρώπη.

Παρά ταύτα, οι ιδέες του διαφωτισμού και η γαλλική επανάσταση είχαν ρίξει το σπόρο της ελευθερίας και της δημοκρατίας εναντίον κάθε είδους  απολυταρχίας.  

Ειδικότερα, στο χώρο της οθωμανικής αυτοκρατορίας, οι παράγοντες, οι οποίοι  συνδυαστικά επέτρεψαν την έκρηξη της ελληνικής επανάστασης, ενδεικτικά ήταν :

Η καταπίεση εις βάρος των υποδούλων, ιδίως των λαϊκών τάξεων,  

Η άρνηση της Υψηλής Πύλης να αποδοθούν πεδία ελευθερίας, συμβατά με την αλλαγή των διεθνών οικονομικών συνθηκών, στις οικονομικά δρώσες και ανερχόμενες τάξεις των υποδούλων Ελλήνων, περιλαμβανομένων και αυτών της διασποράς,

Η αδυναμία να ελεγχθούν οι υπόδουλοι, αλλά και οι ημιανεξάρτητοι τοπικοί ηγεμονίσκοι,

Η άνοδος χριστιανικών εθνοτήτων που διακατείχοντο από  το πνεύμα του Ελληνισμού και της Ορθοδοξίας και που ασφυκτιούσαν υπό τον οθωμανικό ζυγό. 

Αυτές οι συνθήκες και ο συσχετισμός των κοινωνικών και πολιτικών δυνάμεων προσδιόρισαν  τα χαρακτηριστικά των συνταγμάτων του Αγώνα της Ανεξαρτησίας. Πανανθρώπινα, δημοκρατικά, φιλελεύθερα,  βαθύτατα λαϊκά, με ιδιαίτερη μνεία στην Ορθοδοξία, αποτέλεσαν την πρώτη προσπάθεια θεσμικής συγκρότησης του ελληνισμού υπό επαναστατικές συνθήκες.

Εν μέσω του αγώνα της Ανεξαρτησίας οι κοινωνικοί και πολιτικοί πόλοι  που αναδεικνύονται και διεκδικούν την   εξουσία,  επιδιώκουν, μέσω των Συνταγμάτων,  να αποκτήσουν (και) θεσμική υπεροχή. 

Το Σύνταγμα της 1ης Εθνοσυνέλευσης της Επιδαύρου (το «Προσωρινόν Πολίτευμα της Ελλάδος») καθιερώνει την αρχή του χωρισμού-της διάκρισης των εξουσιών, την αντιπροσωπευτική αρχή και την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων, προσδιορίζοντας έτσι το ιδεολογικό και πολιτικό  στίγμα της Παλιγγενεσίας.

Με το Σύνταγμα της 2ης Εθνοσυνέλευσης του  Άστρους (ο «Νόμος της Επιδαύρου»)  συνεχίζεται και ενισχύεται το ίδιο πνεύμα.

Το Σύνταγμα της 3ης Εθνοσυνέλευσης της Τροιζήνας (το «Πολιτικόν Σύνταγμα της Ελλάδος»), τελικά δεν εφαρμόζεται. Η ανάδειξη του Ι. Καποδίστρια σε Κυβερνήτη μετασχηματίζει προσωρινά το πολίτευμα σε αυτό που χαρακτηρίζεται δημοκρατικός καισαρισμός. Παρά ταύτα, η έννομη τάξη εξακολουθεί να καθιδρύεται επί της αρχής της  λαϊκής κυριαρχίας.

Έκτοτε «έχει κυλήσει πολύ νερό στο αυλάκι». Η πορεία της χώρας, πολιτική και συνταγματική, δεν υπήρξε ευθύγραμμη. Αλλά και ο κόσμος, οι παραγωγικές δυνάμεις, οι κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες αλλάζουν.

Όμως, ακόμη και σήμερα, οι  αρχές της λαϊκής κυριαρχίας, της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου, των ατομικών δικαιωμάτων, με την προσθήκη και των κοινωνικών, αποτελούν τον κορμό της ελληνικής συνταγματικής τάξης.

Βέβαια τα προτάγματα  είναι διαφορετικά. Η κατοχύρωση, η διασφάλιση της δημοκρατίας έναντι ισχυρών μονοπωλιακών ιδιωτικών συμφερόντων, η οικοδόμηση του κοινωνικού κράτους, αλλά και  η αντιμετώπιση  της εξ ανατολών απειλής (σήμερα η Τουρκία, τότε η Οθωμανική Αυτοκρατορία), αποτελούν τα μεγάλα ζητήματα και προκλήσεις. Από τη συνταγματική και όχι μόνον απάντηση σε αυτά,  θα εξαρτηθεί η επιβίωση της δημοκρατίας στην εποχή της παγκοσμιοποίησης, της 4ης βιομηχανικής επανάστασης και των νέων οικουμενικών αντιπαραθέσεων

ΑΦΗΣΤΕ ΕΝΑ ΣΧΟΛΙΟ

Please enter your comment!
Please enter your name here