Ο ιστορικός Άγιος Ιωάννης ( Αγιάννης) Κυνουρίας.

1

Του Γιάννη Κουρόγιωργα

Ο Άγιος Ιωάννης ( Αγιάννης) Κυνουρίας , ήταν η πρωτεύουσα του Ελληνικού κράτους το 1822 και προσέφερε πολλά και σημαντικά στην επανάσταση του 1821.

Είναι ένα ορεινό χωριό χτισμένο σε υψόμετρο 750 μ., 17 χλμ δυτικά του Άστρους . Είναι διοικητικά υπαγόμενος στη κοινότητα Άστρους και στο  Δήμο Βόρειας Κυνουρίας. Το 1845, το χωριό έγινε έδρα της Επαρχίας Κυνουρίας. Από το 1834 έως το 1912, ήταν η θερινή πρωτεύουσα του Δήμου Θυρέας. Η πρώτη μνεία του χωριού  γίνεται στο Χρονικό της Άλωσης της Κωνσταντινούπολης του Γεωργίου Σφρατζή, το 1453.

Από το χωριό Άγιος Ιωάννης προήλθε το Άστρος και το Παράλιο Άστρος, αλλά και άλλοι οικισμοί. Ο Αγιάννης διαφημίζεται για το ωραίο ορεινό κλίμα του που ανανεώνει και αναζωογονεί τους κατοίκους και τους επισκέπτες του, διαθέτει πολλές φυσικές ομορφιές και απέχει μόνο μισή ώρα από  το Άστρος . Το ορεινό κλίμα, όπως έλεγαν χαρακτηριστικά για “να μη τους φάει ο κάμπος»,  ήταν και ένας από τους λόγους που οι κάτοικοι αναγκάστηκαν παρά όλες τις δυσκολίες να έχουν το επάνω και κάτω χωριό , τα χρειαζόντουσαν και τα δύο .

Από τα τέλη της δεκαετίας του ’80 άρχισε στον Αγιάννη έντονη οικοδομική δραστηριότητα, που συνεχίζεται ώς τις μέρες μας, και αφορά κυρίως την αναπαλαίωση των παλιών παραδοσιακών οικιών. Ταυτόχρονα κτίστηκαν πολλά καινούργια σπίτια. Πολλοί επισκέπτες από όλη την Ελλάδα και την Γερμανία αγοράζουν σπίτια στο Αγιάννη. Έχει εξελιχθεί ως το παραθεριστικό χωριό του Άστρους και ιδίως το καλοκαίρι είναι τόπος συγκέντρωσης των απανταχού Αγιαννιτών, αλλά και παραθεριστών από όλη την Ελλάδα, την δεκαετία του εξήντα οι φίλοι του χωριού αποκαλούσαν το Αγιάννη “το μικρό Παρίσι”.

 

Ο μεγάλος ευεργέτης μας Δημήτρης Καρυτσιώτης 

Ο Δημήτρης Καρυτσιώτης  έκτισε την περίφημη σχολή Καρυτσιώτη η “πανεπιστήμιο” στη προεπαναστατική Ελλάδα το 1798 στον Αγιάννη και το παράρτημα της σχολής το 1805 στο Άστρος . Η προσφορά του στη Θυρεάτιδα Γη και την πατρίδα είναι ανυπολόγηστη. Η προεπαναστατιμένη Ελλάδα είχε πολλά μικρά “κρυφά” και λίγα φανερά σχολεία. Ένα από τα ελάχιστα φανερά σχολεία ήταν και η περίφημη Σχολή Καρυτσιώτη που είχε κτιστεί το 1798 , 23 χρόνια πριν την Ελληνική επανάσταση και αυτό έχει μεγάλη σημασία. Είχε κτιστεί στο λόφο Κουτρί του Αγιάννη Κυνουρίας και ήταν ένα από τα λίγα “πανεπιστήμια” της προεπαναστατικής πατρίδας μας και οι μαθητές της ήταν απο ολόκληρη την ηπειρωτική Ελλάδα και τα νησιά μας. Ο μεγαλος ευεργέτης μας Δημήτριος Καρυτσιώτης, πανίσχυρος Αγιαννίτης πατριώτης της διασποράς, βρήκε τον τρόπο να επιτρέψουν οι 400 χρόνια κατακτητές Τούρκοι το κτήσιμο και την λειτουργία της σχολής στον Αγιάννη και στο παράρτημα της σχολής Καρυτσιώτη στο Άστρος Κυνουρίας ,που άνοιξε το 1805.

Το παράρτημα της σχολής Καρυτσιώτη στο Άστρος , στεγάζεται  από το 1985 το Αρχαιολογικό Μουσείο Άστρους.

Η σχολή Καρυτσιώτη έπαιξε καταλυτικό ρόλο για την τοπική κοινωνία για πολλά χρόνια και ακόμα μέχρι σήμερα, αφού όλοι οι Αγιαννίτες με πολύ μόχθο και με κάθε θυσία επιθυμούσαν τα παιδιά τους να μάθουν γράμματα και σαν απόφοιτοι “καλαμαράδες ” να αλλάξουν την ζωή τους ,σύμφωνα με τις “έξυπνες ” προσδοκίες του μεγάλου ευεργέτη τους Δημητρίου Καρυτσιώτη.

Ο στρατηγός Πάνος Ζαφειρόπουλος (Άκουρος).

Οι Αγιαννίτες προσέφεραν πολλά και σημαντικά στην Ελληνική επανάσταση του 1821 και ο σημαντικότερος από όλους του Αγιαννίτες ήταν ο στρατηγός Πάνος Ζαφειρόπουλος (Άκουρος). υπεύθυνου για την στρατιωτική ασφάλεια σε καιρό πολέμου τηεθνοσυνέλευσης στο Άστρος., Κατά την έναρξη της επανάστασης, υπό την ηγεσία του Πάνου Ζαφειρόπουλου, πάνω από 100 κάτοικοι του Αγιάννη, συμμετείχαν σε μάχες στην Τριπολιτσά και σε ολόκληρη την Πελοπόννησο. Επίσης υπό την ηγεσία του Γεωργάκη Διγενή, συμμετείχαν στις μάχες των Δολιανών και των Βερβένων.

Το «κυβερνείο» του Αγιάννη

Aπό τις αρχές το 1821  άρχισαν  συζητήσεις μεταξύ των επαναστατημένων  για να γίνει ο Αγιάννης η πρωτεύουσα του ελεύθερου Ελληνικού κράτους.  Η σχολή Καρυτσιώτη έπαιξε πρωτεύοντα και καθοριστικό ρόλο για να γίνει ο Αγιάννης πρωτεύουσα της επαναστατημένης Ελλάδας από τις 15 Αυγούστου έως την 1 Οκτωβρίου 1822 .Το «κυβερνείο» που βρίσκεται πολύ κοντά στη σχολή Καρυτσιώτη του Αγιάννη ήταν η έδρα της κυβέρνησης. . Το χρονικό αυτό διάστημα βεβαιώνεται και από τα Αρχεία των Λαζάρου και Γεωργίου Κουντουριώτη (τ. Α΄, σ. 92 κ.εξ.).

Το 1826 το χωριό καταστράφηκε ολοσχερώς από τις ορδές του Ιμπραήμ με την ίδια τύχη να έχουν και άλλα χωριά στην περιοχή. Ο Ιμπραήμ Πασάς κατέστρεψε επίσης πολλές εκκλησίες, όπως ο Άγιος Βασίλειος, ο Άγιος Ευστράτιος, ο Άγιος Πέτρος, καθώς και τη φημισμένη Σχολή του Καρυτσιώτη.

Η κτητορική επιγραφή της περίφημης Σχολής Καρυτσιώτη

Από το Αρκάδες Εσμέν, Σμαράγδη Αρβανίτη

«Στην είσοδο του χωριού υπάρχει η σύγχρονη εκκλησία της Αγίας Παρασκευής. Συνεχίζοντας συναντάς ένα αλσύλλιο, το «Κουτρί». Εκεί ο επισκέπτης διακρίνει εντοιχισμένη μια μαρμάρινη πλάκα. Πρόκειται για την κτητορική επιγραφή της περίφημης Σχολής Καρυτσιώτη που μόνη αυτή σώθηκε μετά την πυρπόληση της Σχολής από τις ορδές του Ιμπραήμ στις 30 Ιουλίου του 1826.

Μετά το «Κουτρί», περί τα 250 μ., απαντά κανείς την κεντρική πλατεία του χωριού, με την μεγάλη πλατάνα. Εκεί βρίσκεται και ο ναός του Άι-Γιώργη, μεταβυζαντινός, με ολόγραφο το εσωτερικό του. Οι τοιχογραφίες είναι πιθανόν έργα του Αγιαννίτη ιερέα και ζωγράφου Γεωργίου Κουλιδά. Σε πολλές από αυτές διακρίνονται τα ίχνη από το πέρασμα του Ιμπραήμ: ξιφισμοί στα πρόσωπα των Αγίων και το βγάλσιμο των ματιών τους.

Κατηφορίζοντας από την πλατεία του Άι-Γιώργη προς το κάτω μέρος του χωριού φτάνουμε στην καμαρόσκεπη πηγή Πηγαδάκι,με την ανάγλυφη, αραβογράμματη τουρκική επιγραφή σε εντοιχισμένη πλάκα και χρονολογία 1100 (1742 μ.Χ.): «Ο ρεϊζης (αξιωματικός) Χατζη-Ισμαήλ, φιλάνθρωπος και ειρηνοποιός, αφήνει πηγή νερού καθαρού και γλυκού χάρη του κόσμου. Για το ζωγόνο έργο του να λέτε τη Φετιχά (προσευχή)».

Λίγο πιο κάτω βρίσκεται η εκκλησία του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου, επίσης μεταβυζαντινή. Ο επισκέπτης θαυμάζει την υπεραιωνόβια πλατάνα και το άφθονο παγωμένο νερό που πηγάζει ακριβώς κάτω από την εκκλησία και ρέει από τέσσερις κανάλους. Μέχρι το 1960 περίπου το νερό κινούσε τέσσερις νερόμυλους και ποτίζονταν τα προσοδοφόρα περιβόλια. Δυστυχώς τώρα ο τόπος έχει σχεδόν εγκαταλειφθεί και τα βάτα πήραν τη θέση των μποστανιών.

Συνεχίζουμε ανατολικά, στο κάτω χωριό, προσπερνάμε το παλιό σχολείο, το προσκυνητάρι στη θέση της εκκλησίας του Αγίου Βασιλείου, που και αυτή πυρπόλησε ο Ιμπραήμ, και φτάνουμε στην πολυτραγουδισμένη πηγή, το Σουληνάρι, με την επιβλητική πλατάνα, στόλισμα για την περιοχή.

Από την πλατεία του Άι-Γιώργη, δρόμος οδηγεί στο άνω μέρος του χωριού, και στη Λάκκα, τη δεύτερη πλατεία, όπου βρίσκεται και ο ναός της Παναγίας, χτισμένος από τους αδελφούς Μ. Παπούλια (ή Τουρή) πάνω στα θεμέλια παλαιότερου που κατέστρεψε ο Ιμπραήμ. Από το σημείο αυτό μπορεί κανείς να θαυμάσει σχεδόν ολόκληρο το χωριό, την άγρια ομορφιά των γύρω βουνών και το ζωογόνο πράσινο. Ο δρόμος συνεχίζει και οδηγεί στην έξοδο από το χωριό προς το Μοναστήρι της Μαλεβής και τον Άγιο Πέτρο.

Βγαίνοντας από τον Αγιάννη επιβάλλεται μια στάση στο Περδικονέρι, πηγή με εξαίρετο και χωνευτικό νερό. Ο εξωραϊστικός Σύλλογος του χωριού διαμόρφωσε το χώρο με καθίσματα και στέγαστρο, δημιουργώντας έτσι ένα ιδανικό μέρος για ξεκούραση και για βόλτα ιδίως τα ζεστά καλοκαιρινά βράδια. Σε 2 χιλιόμετρα περίπου, στη θέση «Ξηροκάμπι», σώζονται ερείπια του Κάστρου της Ωριάς, από την περίοδο της Φραγκοκρατίας, για το οποίο έχουν ειπωθεί πολλοί θρύλοι, παραδόσεις και τραγούδια.

Πολύ κοντά στο χωριό, υπάρχουν και οι περίφημοι καταρράκτες της Λεπίδας.

Το χωριό διαθέτει εξαιρετικές ταβέρνες, όπου σερβίρονται κρέατα και τυριά παραγωγής των κτηνοτρόφων της περιοχής, αλλά και το περίφημο Αγιαννίτικο κρασί, το κοκκινέλι. Λειτουργεί επίσης παραδοσιακός ξενώνας με όλες τις σύγχρονες ανέσεις. Στιγμές χαλάρωσης απολαμβάνεις συντροφιά με ένα καφέ και γλυκό του κουταλιού στα καφενεία στην πλατεία του Άι-Γιώργη, κάτω από την πλατάνα, αγναντεύοντας τα βουνά. Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού και κυρίως στα πλαίσια των θρησκευτικών εορτών του Αγίου Γεωργίου,  Αγίου Παντελεήμονα, της Αγίας Παρασκευής ,του Προφήτη Ηλία , της Παναγίας , του Προδρόμου , του Αγίου Δημητρίου οργανώνονται παραδοσικά πανηγύρια – γλέντια, αλλά και πλήθος πολιτιστικών εκδηλώσεων.»

Το χωριό διαθέτει πολλές παραδοσιακά πηγές , όπως το Σούληναρι, το Περδικονέρι, το Πηγαδάκι, τη  Μούσγα, το Πρόδρομο και πολλά παραδοσιακά κτίρια.

Το χειμώνα οι κάτοικοι κατεβαίνουν στο Άστρος.

Πηγές

Από το Αρκάδες Εσμέν, Σμαράγδη Αρβανίτη

Από το  astroskynouria News ,Γιάννη Δ.Κουρμπέλη

Δείτε τους παρακάτω συνδέσμους με σχετικά κείμενα αν θέλετε να μάθετε περισσότερα.

http://www.arcadians.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=242%3Ap&catid=89&fbclid=IwAR1uz8a1PVFleAHBBcM8HtkoEAEO9Md9y7WVTMxyYPULplhXnmLXbA4o

Δημήτριος Καρυτσιώτης

Σχολή Καρυτσιώτη

Παναγιώτης Ζαφειρόπουλος (Άκουρος)

Το ιστορικό Άστρος Κυνουρίας

Ιστορία : Η Θυρεάτις Γη  και ο Δήμος Βόρειας Κυνουρίας

Αναμνήσεις από το Σουληνάρι του Αγιάννη την δεκαετία του 1950.

Το Δημοτικό Σχολείο του Αγιάννη το 1958, ένας δάσκαλος  με 80 μαθητές σε έξη…

Σημείωση

  • Peter Katsambis
  • Ο μεγάλος Δημήτριος Καρυτσιώτης. Οι γονείς τους έφυγαν από την  Καρίτσα Γερόνθρων Λακεδαίμονος και πήραν το όνομα του χωριού όταν έφτασαν στον Αγιάννη,  εξού το Καρυτσιώτης – το πραγματικό τους επίθετο ήσαν Τριαντάφυλλου.
  •  
  • John Kourogiorgas. Οι πρόγονοι του μετεκόμισαν στον Αγιάννη , στην τοποθεσία “Καρίτσα” απέναντι από το χωριό που είχε νερά και καλό έδαφος. Οι δικοί μας πρόγονοι στην Καρίτσα  είχαν και έχουν μέχρι σήμερα μεγάλα αμπέλια και περβόλια με πολλά οπωροφόρα δένδρα , καρυδιές, μπουλαφάτες  συκιές, μηλιές, αχλαδιές, φουντουκιές, κυδωνιές, ελιές … και μελίσσια για το νόστιμο μέλι . Δεν ξέρουμε αν τα μεγάλα οπωροφόρα δένδρα ήταν από την εποχή το μεγάλου ευεργέτη μας. Διακρίνεται η τοποθεσία Καρίτσα απέναντι από τον Αγιάννη στα δεξιά της φωτογραφίας .

1 ΣΧΟΛΙΟ

  1. Πολύ ωραία άρθρα.Με όλο το σεβασμό και εκτίμηση απέναντι στο συντάκτη προτείνω κάποιες διορθώσεις.Δεν είναι απαραίτητο να αναφέρετε ότι κάποιοι Γερμανοί (λίγοι)είχαν την τύχη και αγόρασαν κάποια σπίτια.(Προτιμούμε Έλληνες). Επίσεις δεν θέλουμε κανέναν Τούρκο ειρηνοποιό σε καμία μαρμάρινη επιγραφή μετά από τόσες πυρπολήσεις στο χωριό.(Ο σύλλογος θα μπορούσε να αντικαταστήσει αυτήν την επιγραφή με κάποιο ωραίο στοίχο από τα παλαιά παραδοσιακά τραγούδια του χωριού μας). Ευχαριστώ.

ΑΦΗΣΤΕ ΕΝΑ ΣΧΟΛΙΟ

Please enter your comment!
Please enter your name here