Πάνος Σαρηγιάννης  

0

Του συνεργάτη μας,Γιάννη Δ.Κουρμπέλη.

Ο Πάνος Σαρηγιάννης ή Παπάζογλους († 1825) ήταν Αγιαννίτης προεστός, φιλικός και πρωτεργάτης της Επαναστάσεως του 1821 στην Κυνουρία. Ο Πάνος Σαρηγιάννης είναι αναμφισβήτητα μία από τις σημαντικότερες προσωπικότητες που έχει αναδείξει ο Αγιάννης, καθώς ήταν από τους λίγους προεστούς που επαινέθηκαν για την ανιδιοτέλεια και τον άδολο πατριωτισμό του. Τιμήθηκε αρκετές φορές από το ελληνικό κράτος, ενώ πολλοί ιστορικοί επαίνεσαν το έργο αυτού του αξιέπαινου άντρα, αλλά και τον ισχυρό του χαρακτήρα.

Βιογραφία

Ο Πάνος Σαρηγιάννης γεννήθηκε στον Άγιο Ιωάννη τις τελευταίες δεκαετίας του 18ου αιώνα. Για το οικογενειακό του περιβάλλον δεν έχουμε πληροφορίες αφού δεν γνωρίζουμε τα ονόματα των γονέων του ή των αδερφών του. Παρόλα αυτά η οικογένεια Σαρηγιάννη ήταν μία από τις αρχαιότερες οικογένειας του χωριού μας. Από πατριαρχικό σιγίλλιο του Πατριάρχη Ιερεμία του έτους 1719, μαθαίνουμε ότι επί πατριαρχίας Διονυσίου Β’ (1546 – 1556) η Μονή Λουκούς ανακαινίστηκε εκ θεμελίων από 11 ντόπιους γουναράδες που εμπορεύονταν στην Κωνσταντινούπολη (6 Αγιαννίτες, 2 Αγιοπετρίτες, 2 Μελιγιώτες και 1 Πλατανίτης). Μεταξύ των 6 Αγιαννιτών γουναράδων αναφέρεται και ο Ιωάννης Σαρηγιάννης. Αυτό σημαίνει ότι η οικογένεια Σαρηγιάννη υπήρχε στον Αγιάννη τουλάχιστον από το 1550 περίπου και ότι είχε μεγάλη δύναμη, αφού τα μέλη της ασχολούνταν δυναμικά με το εμπόριο (Βλέπε και: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΗ – ΜΕΡΟΣ Α’: 15ος – 16ος αι.). Το πατρικό σπίτι του Πάνου Σαρηγιάννη στον Άγιο Ιωάννη ήταν αυτό που άνηκε στον ευεργέτη Παναγιώτη Γιαννούκο (Παγιό), στο κάτω μέρος του χωριού. Στο Άστρος είναι το σπίτι που ανήκει στον Ιωάννη Δ. Καπράνο, στο ισόγειο του οποίου στεγάζεται σήμερα η εφορία του Δήμου.

Το πατρικό σπίτι του Πάνου Σαρηγιάννη στον Άγιο Ιωάννη (σήμερα κληροδότημα Παγιού)(βλέπε και: Αρχοντικά του Αγίου Ιωάννη – Μέρος Α’)

Το πατρικό του Πάνου Σαρηγιάννη στο Άστρος (ιδιοκτησία Ιωάννη Καπράνου). Βρίσκεται κοντά στην πλατεία και στο ισόγειο στεγάζεται η εφορία του Δήμου.

Ο Πάνος Σαρηγιάννης παντρεύτηκε την Μαρία Παπάζογλου, κόρη του πανίσχυρου προεστού του Αγίου Ιωάννη, Αναγνώστη Παπάζογλου. Το γεγονός αυτό σημάδεψε την πολιτική του σταδιοδρομία αφού κατέστη ένας από τους ισχυρότερους προεστούς της περιοχής, αλλά και της Πελοποννήσου και μετά τον θάνατο του πεθερού του (το 1818) έγινε ο κύριος προεστός του Αγίου Ιωάννη. Ο Παπάζογλου του έδωσε ως προίκα όλα τα χτήματά του σε Αγιάννη και Άστρος, ενώ παράλληλα μετά τον γάμο του, ο Σαρηγιάννης, εγκαταστάθηκε στα σπίτια του πεθερού του σε Άστρος και Αγιάννη, όπου έζησε μέχρι τον θάνατό του. Είναι επίσης γνωστό ότι ο Πάνος Σαρηγιάννης έφερε το προσωνύμιο <<Παπάζογλους>>, που προέρχεται από το επώνυμο του πεθερού του.

Το αρχοντικό του Αναγνώστη Παπάζογλου στον Άγιο Ιωάννη. Εδώ εγκαταστάθηκε μετά τον γάμο του ο Πάνος Σαρηγιάννης (βλέπε και: Αρχοντικά του Αγίου Ιωάννη – Μέρος Α’)

Το αρχοντικό του Αναγνώστη Παπάζογλου στο Άστρος, πλησίον της κεντρικής πλατείας.

Άλλος γαμπρός του Παπάζογλη ήταν ο επίσης προεστός του Αγίου Ιωάννη και μετέπειτα ευεργέτης, Ιωάννης Ματθαίος. Ο Ιωάννης Ματθαίος κατασκεύασε προ του 1815 τον πύργο του στην πλατεία του Άστρους (εκεί που βρίσκεται σήμερα το ζαχαροπλαστείο <<Γαλάτσια>>). Αυτός ο πύργος είχε κατασκευαστεί με ξυλεία από τη Τεργέστη, αφού από έγγραφο του 1815 ένας μεγάλος εμπορικός οίκος της Τεργέστης στέλνει τα έξοδα ξυλείας στον Πάνο Σαρηγιάννη για την μεταφορά στον πύργο του σύγαμπρού του, Ματθαίου στο Άστρος.

Παρέλαση στην πλατεία του Άστρους το 1955. Στο βάθος διακρίνεται ο μεγαλοπρεπής πύργος του Ματθαίου. Το σπίτι αυτό άνηκε στους Μαρινάκο & Διαμαντάκο και κατεδαφίστηκε την δεκαετία του 1970. Στη θέση του σήμερα υπάρχει το ζαχαροπλαστείο <<Γαλάτσια>>.

Ο Πάνος Σαρηγιάννης υπήρξε ένας από τους πρωτεργάτες της Επανάστασης στην Πελοπόννησο από πολύ νωρίς. Το 1820 μυείται στην Φιλική Εταιρία από τον Αγιοπετρίτη προεστό Αναγνώστη Κονδάκη, στην Κωνσταντινούπολη, μαζί με τους συμπατριώτες του αδερφούς Ζαφειροπουλαίους (Παναγιώτης ή Άκουρος, Κωνσταντίνος και Ιωάννης), τον Αγιαννίτη προεστό Γεώργιο Τροχάνη, πιθανόν τον Ιωάννη Ματθαίο και πολλούς άλλους. Αυτό το γεγονός υπήρξε η αρχή της σημαντικότατης προσφοράς του στον αγώνα του έθνους. Ο Αναγνώστης Κονδάκης στα απομνημονεύματά του αναφέρει ότι το 1820 αυτός και ο Πάνος Σαρηγιάννης <<μάζευαν χρήματα>> και <<εμπούκωναν>> τους Τούρκους για να τους καθησυχάσουν, ενώ παράλληλα συγκέντρωναν πολεμοφόδια. Για τις προετοιμασίες του αγώνα αναφέρει γλαφυρά ο Κοντάκης τα εξής:

<<Εστείλαμε τον Αντώνη Τερζάκη στις Σπέτσες κι αγόρασε 800 οκάδες μπαρούτι σε βαρέλια προς δέκα γρόσσια, 2000 οκάδες προς 3 γρόσσια, 10.000 τσακμακόπετρες από τον Σπύρο Τσαγκάκη, γρόσσια 1500, πεντακόσια δεκάρια φυσέκια, προς ένα γρόσσι και 20.000 οκάδες αραποσίτι προς 15 παράδες. Όλα αυτά τα πολεμοφόδια τα μεταφέρανε βράδυ σε μια σπηλιά διόμισυ ώρες μακριά από τον Πραστό, κατά το μοναστήρι της Έλωνας. Μόνο το αραποσίτι μεταφέρανε στον Άγιο Πέτρο για να μη φαίνωνται και να δικαιολογούνται οι διάφορες αυτές κινήσεις…>>

Στις αρχές του 1821 ο ηγούμενος της Μονής Μαλεβής, Νεόφυτος Τζαφέρης (Ζαφείρης ή Ζαφειρόπουλος) μαζί με τους ηγούμενους των Μονών Θεολόγου, Ιωσήφ Μπουλούκο και Παλαιοπαναγιάς, Νικηφόρο Κοράλλη κατά τη διάρκεια ομαδικού ταξιδιού στις Σπέτσες γίνονται μέλη της Φιλικής εταιρίας. Το ταξίδι αυτό δημιούργησε υποψίες στους Τούρκους, οι οποίοι ζήτησαν εξηγήσεις από τον Σαρηγιάννη. Ο ίδιος όμως θέλοντας να τους προστατεύσει είπε πως δήθεν επισκέφθηκαν το νησί για να διαμαρτυρηθούν κατά των προεστών της Επαρχίας Αγίου Πέτρου. Έτσι απέλυσε τον Νεόφυτο Τζαφέρη και έβαλε στην θέση του τον Κωνστάντιο Κοράλλη, δήθεν για να τον τιμωρήσει για την διαμαρτυρία του. Με αυτό το ευφυές σχέδιο, ο Σαρηγιάννης κατάφερε και να σώσει τους ηγούμενους αλλά και να μην κινήσει υποψίες στους Τούρκους (βλέπε και: Η κήρυξη της Επανάστασης του 1821 στον Άγιο Ιωάννη – Αγιαννίτες αγωνιστές)

Στις 24 Μαρτίου 1821 ο Πάνος Σαρηγιάννης κηρύσσει την επανάσταση στον Άγιο Ιωάννη, την ίδια μέρα με τον Αναγνώστη Κονδάκη στον Άγιο Πέτρο. Αμέσως οι Αγιοπετρίτες συλλαμβάνουν τον καδή (δικαστή) και τον φυλακίζουν στην Σχολή Καρυτσιώτη. Ο αγώνας είχε ήδη ξεκινήσει. Κύριοι οπλαρχηγοί του χωριού ορίστηκαν ο Γεωργάκης Διγενής και ο Πάνος Ζαφειρόπουλος. Την επόμενη μέρα (25η Μαρτίου) ο Πάνος Σαρηγιάννης με τους Αγιαννίτες μετέβη στο στρατόπεδο των Βερβένων όπου είχε δημιουργηθεί ένα <<στρατιωτικό φροντιστήριο>> το επονομαζόμενο <<Κελάρι>>. Γενικός φροντιστής ορίστηκε ο Αγιαννίτης Γεώργιος Τροχάνης. Στα Βέρβενα είχαν συγκεντρωθεί πάμπολλοι Αγιοπετρίτες υπό τον Κονδάκη, περίπου 100 Αγιαννίτες, αρκετοί Μελιγιώτες υπό τον Εμμανουήλ, 20 Πλατανίτες και Σιταινιώτες και πολλοί Καστανιτσιώτες υπό τον Καψαμπέλη. Αυτές ήταν οι πρώτες στιγμές του αγώνα στην Κυνουρία. Και εδώ ο Πάνος Σαρηγιάννης είχε αναλάβει αρχηγικό ρόλο. Λίγες μέρες αργότερα αυτοί που βρίσκονταν στο στρατόπεδο των Βερβένων, μέσα από επιστολή τους έγραψαν να τους στείλουν οι καπετάνιοι των καραβιών που βρίσκονταν στο Ναύπλιο 3000 οκάδες μολύβι. Το μολύβι αυτό έπρεπε να παραδοθεί στον Σαρηγιάννη, ο οποίος βρισκόταν στο Άστρος και ήταν υπεύθυνος για την συγκέντρωση πολεμοφοδίων στο στρατόπεδο. Το έγγραφο αυτό υπογράφουν οι: Έλους Άνθιμος, Βρεσθένης Θεοδώρητος, Νικόλαος Δεληγιάννης, Αναγνώστης Παπαγιαννόπουλος, Δημήτριος Καραμάνος, Κωνσταντίνος Ζαφειρόπουλος και Μιχαλάκης Γιατράκος.

Με επιστολή της 14ης Απριλίου 1821 ο Πάνος Σαρηγιάννης, μαζί με τον Γεώργιο Χαρίτο ζητούσε από τους άρχοντες των Σπετσών να τους δώσουν σιτάρια, αραποσίτια, γεννήματα κ.α. Επιπλέον ανέφερε τι συνέβαινε στην Τριπολιτσά, ενώ ζητά να μάθει νέα από την Κωνσταντινούπολη. Η επιστολή αυτή γράφτηκε στον Άγιο Ιωάννη.

Την 23η Μαΐου 1821 ο Σαρηγιάννης έστειλε επιστολή από τα Βέρβενα, προς τον Νικηταρά και τον Τσώκρη, μαζί με τους: Έλους Άνθιμο, Παναγιώτη Γιατράκο και Νικόλαο Δεληγιάννη, λέγοντας ότι έγραψαν στον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη να τους στείλει μπαρουτόβολα (100 οκάδες μπαρούτι) και ότι πρέπει να τα προμηθευτούν από την Ύδρα. Ζητούσαν επίσης να τους στείλουν 1000 οκάδες μολύβι για την πολιορκία της Τριπολιτσάς, η οποία είχε ήδη ξεκινήσει. Ο Πάνος Σαρηγιάννης έστειλε μαζί με άλλους οπλαρχηγούς και άλλες επιστολές (31/5/1821, 2/6/1821 και 5/6/1821), μέσα από τις οποίες ζητούσαν πολεμοφόδια.

Στις 14 Ιουνίου 1821 ο Πάνος Σαρηγιάννης έγραφε από τον Άγιο Ιωάννη προς τους προύχοντες των Σπετσών και της Ύδρας πως με διαταγή της Πελοποννησιακής Γερουσίας δεν επιτρεπόταν εμπορεύονταν οι πατριώτες, αλλά να συμμετέχουν στον ιερό αγώνα. Συγκεκριμένα έγραφε:

<<Γνωρίζομεν τι χρειάζεται από τα εδώ, τα ευλογημένα σας νησιά. Δια τούτο σας πληροφορούμε να στέλνετε ανθρώπους δια να πραγματεύονται φέροντας τα αυτού, οίτινες έχουσι την άδειαν εισόδου και εξόδου, διότι δεν επιτρέπεται οι δικοί μας να πραγματεύωνται, η παρούσα εποχή δε μας συγχωρεί και αναπαρακαλούμεν μην μας το κάνετε κουσούρι…>>

Στις 20 Ιουνίου 1821 ο πρίγκιπας Δημήτριος Υψηλάντης φτάνει στο Άστρος. Εκεί, και συγκεκριμένα στην Σχολή Καρυτσιώτη (νυν Αρχαιολογικό Μουσείο Άστρους), του παρέθεσαν γεύμα κάτω από τη σκιά του ιστορικού τιλίου, το γνωστό σε όλους μας <<Κολοκοτρωνέϊκο τραπέζι>>. Την ίδια μέρα ανέβηκε στον Άγιο Ιωάννη, όπου φιλοξενήθηκε στο αρχοντικό του Σαρηγιάννη (πρώην Παπάζογλου). Την επόμενη μέρα ο Υψηλάντης μετέβη στο στρατόπεδο των Βερβένων.

Η σχολή Καρυτσιώτη του Άστρους. Εδώ στις 20/6/1821 οι ντόπιοι προεστοί υποδέχτηκαν και έκαναν τραπέζι στον πρίγκηπα Υψηλάντη.

Στις 27 Ιουνίου 1821 ο Πάνος Σαρηγιάννης μέσω επιστολής του που την υπογράφουν άλλα 26 άτομα (μεταξύ των οποίων Πανούτσος Νοταράς, Αναγνώστης Παπαγιαννόπουλος, Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης, Θεόδωρος Κολοκοτρώνης κ.α.), προς τους άρχοντες των Σπετσών και Ύδρας, τους μιλάει για τις διαφωνίες που υπάρχουν με τον Δημήτριο Υψηλάντη. Τους έστειλαν επίσης 2 οργανισμούς, τον ένα του Υψηλάντη και τον άλλο των συνεργατών του Σαρηγιάννη, για να μελετήσουν καλά και να εκφέρουν άποψη για τα τεκταινόμενα.

Τον Αύγουστο του 1821 ο Πάνος Σαρηγιάννης φιλοξενεί στο σπίτι του στον Αγιάννη τους άρχοντες της Ύδρας και των Σπετσών. Από εκεί τους απέστειλε, στις 21 του ίδιου μήνα, να συναντήσουν τον Μαυροκορδάτο, τον Κρεββατά και τον Παπαγιαννόπουλο. Σκοπός της συνάντησης ήταν η συγκρότηση κυβέρνησης, αλλά αυτό τελικά δεν έγινε. Λέγεται πως πρωτεύουσα θα γινόταν ο Άγιος Ιωάννης.

Στις 23 Αυγούστου 1821 οι πρόκριτοι της Ύδρας έστειλαν στον Σαρηγιάννη τους πρώτους φιλέλληνες υπό τον Θωμά Γκόρντον (ή Γόρδωνα), ανώτατο αξιωματικό της Αγγλίας. Αυτός είχε έρθει μαζί με άλλους φιλέλληνες στην Ελλάδα και είχαν φέρει μαζί τους 600 όπλα, 3 κανόνια και πολλά άλλα εφόδια. Οι Υδραίοι πρόκριτοι του έγραφαν επίσης: <<Παρακαλούμεν λοιπόν να τον υποδεχθείτε ως άνδρα σπουδαίον και φιλέλληνα προμηθεύοντες αυτώ και τη αυτώ του συνοδεία άπαντα τα αναγκαία και όλους τους τρόπους δια να απεράση… εις το γενικόν στρατόπεδον…>>

Αμέσως μετά την κατάληψη της Τριπολιτσάς (23 Σεπτεμβρίου 1821), είχαν προκύψει δυσαρέσκειες από τον Πραστό για τον καταμοιρασμό των λαφύρων της πόλης. Τότε, σύμφωνα με τα απομνημονεύματα του Κοντάκη, αυτός και ο Πάνος Σαρηγιάννης αποφάσισαν να χωρίσουν την επαρχία τους από την περιοχή του Πραστού. Αυτό έγινε και αποφασίστηκε ο Πάνος Ζαφειρόπουλος (Άκουρος) και ο Ανδρέας Κοντάκης, γιος του Αναγνώστη, να οριστούν κύριοι οπλαρχηγοί της Επαρχίας Αγίου Πέτρου, ο Αναγνώστης Κοντάκης να γίνει πρόεδρος της Επαρχιακής εφορίας και ο Πάνος Σαρηγιάννης γερουσιαστής της Πελοποννήσου. Όμως <<ο κυρ Πάνος αντί να υπάγει αυτός γερουσιαστής έστειλε τον γαμβρόν του τον Κωνσταντή Ζαφειρόπουλον…>>. Εξαιτίας αυτού κατηγορήθηκαν αργότερα οι Ζαφειροπουλαίοι ότι τους ανέδειξε ο Σαρηγιάννης.

Ο Πάνος Σαρηγιάννης συμμετείχε στην Α’ Εθνοσυνέλευση της Επιδαύρου, η οποία έλαβε χώρα στις 20 Δεκεμβρίου 1821 – 16 Ιανουαρίου 1822. Υπογράφει μάλιστα και στο πρακτικό της ορκωμοσίας μαζί με τους: Δημήτριο Υψηλάντη, Π. Μαυρομιχάλη, Θ. Κολοκοτρώνη, Παλαιών Πατρών Γερμανό, Κορίνθου Κύριλλο, Βρεσθένης Θεοδώρητο και με άλλους πληρεξούσιους στον ναό του Αγίου Ιωάννη στο Άργος.

 

Το πρώτο σύνταγμα της Ελλάδας που ψηφίστηκε το 1822 στην Επίδαυρο

Ο Σαρηγιάννης προσέφερε πολλές υπηρεσίες στην Προσωρινή Διοίκηση της Ελλάδας, όταν ο Άγιος Ιωάννης ορίστηκε πρωτεύουσα του επαναστατημένου κράτους (15 Αυγούστου – 1 Οκτωβρίου 1822).

Στις 18 Οκτωβρίου 1822, 42 πρόκριτοι, έφοροι και υποέφοροι των χωριών της Επαρχίας Αγίου Πέτρου, εξέλεξαν τον Πάνο Σαρηγιάννη πολιτικό αρχηγό της Επαρχίας Αγίου Πέτρου. Αυτό αποτελούσε μία αξιοσήμαντη τιμή για τον ίδιο, αλλά και ένδειξη σεβασμού από τους υπόλοιπους πρόκριτους, οι οποίοι σε αυτό το έγγραφο του <<έψαλαν το εγκώμιο>>. Από τον Άγιο Ιωάννη υπέγραψαν οι: Πάνος Σαρηγιάννης, Ματθαίος Πρωτοπαπάς, Ευστάθιος Νικολάου, ενώ στην σφραγίδα του εγγράφου υπογράφει ο αντιστράτηγος Παναγιώτης Ζαφειρόπουλος.

Κατά τη διάρκεια των προετοιμασιών για την Β΄ Εθνοσυνέλευση του Άστρους, τον Μάρτιο του 1823, ο Σαρηγιάννης ανέλαβε να ειδοποιήσει τους κατοίκους των χωριών της επαρχίας του, προκειμένου αυτοί που ήθελαν να έρθουν στα Αγιαννίτικα καλύβια (Άστρος) για την συνέλευση, να είναι εφοδιασμένοι με διαβατήρια των εφόρων των χωριών. Από αναφορά του όμως της 11ης Μαρτίου 1823 προς τον υπουργό Εσωτερικών, Ιωάννη Κωλέτη, μαθαίνουμε ότι ένας απεσταλμένος του Σαρηγιάννη (τον χαρακτηρίζει ως <<πεζό>>), όταν βρισκόταν πριν τα Κορακοβουνίτικα καλύβια (το σημερινό Χειμερινό Κορακοβούνι), συνελήφθη από τους άνδρες του Κοντάκη ο οποίος βρισκόταν στα Τσακώνικα καλύβια (ο σημερινός Άγιος Ανδρέας). Ο Κοντάκης έφτασε στο σημείο της σύλληψης και αφαίρεσε σημαντικά έγγραφα του Σαρηγιάννη. Αμέσως μετά ο Πάνος Σαρηγιάννης ζήτησε από την κυβέρνηση να ληφθούν μέτρα κατά του Κοντάκη. Από την άλλη ο ίδιος ο Κοντάκης στα απομημονεύματά του αναφέρει ότι πηγαίνοντας από το Κορακοβούνι προς τον Άγιο Πέτρο δέχτηκε επίθεση από άνδρες του Σαρηγιάννη, οι οποίοι  όμως απέτυχαν να τον σκοτώσουν. Όπως είναι φυσικό σε τέτοιες δύσκολες περιόδους είναι δύσκολο να εξακριβώσουμε κατά πόσο αληθεύουν τα γραφόμενα και των δύο τους. Αυτά τα θλιβερά γεγονότα ήταν τα προεόρτια του εμφυλίου πολέμου ο οποίος θα ταλάνιζε για αρκετό καιρό όχι μόνο την περιοχή μας, αλλά και ολόκληρη την Ελλάδα.

Ο Πάνος Σαρηγιάννης συμμετείχε ενεργότατα στην Β’ Εθνοσυνέλευση στα Αγιαννίτικα καλύβια. Υπογράφει μάλιστα και στο πρακτικό της ορκομωσίας. Ο Σαρηγιάννης τάχτηκε με το πλευρό των πολιτικών, οι οποίοι εγκαταστάθηκαν στα Αγιαννίτικα καλύβια. Μάλιστα πολλούς από αυτούς φιλοξένησε στο σπίτι του. Ευτυχώς όμως χάρη στις ενέργειές του απεφεύχθη η εμφύλια σύγκρουση, την ώρα που τα πνεύματα και των δύο πλευρών ήταν ιδιαίτερα οξυμμένα.

Τον Απρίλιο του 1825 οι Πάνος και Κωνσταντίνος Ζαφειρόπουλος αιχμαλωτίστηκαν από τον στρατό του Ιμπραήμ πασά μετά από μάχη στο Κρεμμύδι Μεσσηνίας. Μετά από αυτά, ο Πάνος Σαρηγιάννης διετάχθη να στρατολογήσει και να εκστρατεύσει με όσους περισσότερους συμπατριώτες του μπορεί στο πολιορκημένο Νεόκαστρο, προκειμένου να βοηθήσει τους πολιορκημένους από τις στρατιές του Ιμπραήμ πασά. Η διαταγή φέρει ημερομηνία 6 Μα ΐου 1825. Τρεις μέρες μετά ο Σαρηγιάννης με επιστολή τους γράφει πως παρόλη την μεγάλη επικινδυνότητα της αποστολής, αλλά και την κακή κατάσταση της υγείας του, δέχεται να αναλάβει την διεύθυνση της εκστρατείας. Παρακαλούσε επίσης την κυβέρνηση για την απελευθέρωση των Ζαφειροπουλαίων.

Στις 18 Μα ΐου η Διοίκηση με διαταγή της καθόριζε να στρατολογηθούν τουλάχιστον 400 στρατιώτες από την Επαρχία Αγίου Πέτρου. Στις 22 Μα ΐου, όμως, ο Πάνος Σαρηγιάννης διετάχθη να εκστρατεύσει στις Σπέτσες και όχι στο Νεόκαστρο, οι οποίες πολιορκούνταν από τον Οθωμανικό στόλο. Δύο μέρες μετά όμως η διοίκηση τον διέταξε να μην εκστρατεύσει στις Σπέτσες, αφού ο Οθωμανικός στόλος αποκρούστηκε επιτυχώς, αλλά να πάει στο Νεόκαστρο. Τελικά το στρατιωτικό σώμα του Πάνου Σαρηγιάννη έφτασε στο Νεόκαστρο, ενώ ο ίδιος προσέφερε και πολλά πολεμοφόδια. Οι 2 αδερφοί Ζαφειρόπουλοι απελευθερώθηκαν τον Σεπτέμβριο του 1825, μετά από ενέργειες του αδερφού τους, Ιωάννη και του Πάνου Σαρηγιάννη, μέσω ανταλλαγής με 2 αιχμάλωτους Τούρκους.

Το πρώτο δεκαήμερο του Ιουνίου του 1825, το στρατόπεδο των Βερβαίνων σχηματίστηκε εκ νέου, προκειμένου να βοηθήσει τη δεύτερη πολιορκία της Τριπολιτσάς, με γενικό αρχηγό τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη. Τα πολεμοφόδια στέλνονταν από το Ναύπλιο και αρμόδιοι για την μεταφορά τους ορίστηκαν ο Πάνος Σαρηγιάννης και ο Κυριάκος Λιγνός, ενώ αργότερα συμμετείχε και ο Αγιαννίτης Αντώνιος Καραγιαννόπουλος. Στις 20 Ιουνίου ιδρύθηκε στρατιωτικό φροντιστήριο στα Αγιαννίτικα Καλύβια, παρόμοιο με το <<κελάρι>> των Βερβένων. Αρμόδιοι ορίστηκαν οι: Πάνος Σαρηγιάννης, Νικόλαος Παλλαδάς και Κυριάκος Λιγνός.

Την 16η Ιουλίου, ο Σαρηγιάννης ανέφερε στη διοίκηση την τραγική κατάσταση της Επαρχίας εν όψει της επικείμενης εισβολής του Ιμπραήμ. Όπως αναφέρει ο ίδιος, άλλοι κρύβονταν στα βουνά, άλλοι έφευγαν με τις οικογένειές τους στα νησιά, ενώ άλλοι κατέφευγαν στο νησί του Παραλίου Άστρους. Αυτός όμως, για να ενθαρρύνει τους Αγιαννίτες και να δώσει το καλό παράδειγμα, κρατούσε την οικογένειά του στο σπίτι του. Σε περίπτωση κινδύνου, θα κατέφευγε στο νησί και με καπνούς θα ειδοποιούσε την διοίκηση, για να στείλει καΐκια και οικογένειες στο Κρανίδι.

Ο Πάνος Σαρηγιάννης πέθανε, σύμφωνα με χειρόγραφο της Μονής Λουκούς, στις 26 Δεκεμβρίου 1825. Το χειρόγραφο αυτό αναφέρει τα εξής: <<1825 Δεκεμβρίου 26, απέθανε ο πάνος σαριγιάννης γαμβρός του Αναγν. Παπάζογλου>>

Τα αίτια θανάτου του δεν είναι γνωστά, παρόλα αυτά η υγεία του ήταν επιβαρυμένη ήδη από τον Μάϊο της ίδιας χρονιάς. Αυτός ο μεγάλος πατριώτης δεν κατάφερε δυστυχώς να δει την πατρίδα του ελεύθερη, για την οποία είχε προσφέρει τα μέγιστα. Ο θάνατος του Πάνου Σαρηγιάννη, αλλά και του γαμπρού του, Κωνσταντίνου Ζαφειρόπουλου, που επακολούθησε τον Ιούλιο του 1826, στοίχισε πολύ στον λαό της Θυρέας. Συγκεκριμένα ο Πάνος Ζαφειρόπουλος σε έκθεσή του προς τον βασιλιά Όθωνα το 1847, γράφει τα εξής:

<<Κατ’ εκείνη την εποχήν απεβίωσεν ο αείμνηστος Πάνος Σαριγιάννης και μετ’ ου πολύ ο μακαρίτης αδελφός μου Κωνσταντίνος, των οποίων ο θάνατος των δύο τούτων ανδρών, τους οποίους είχον ως δύο χείρας, τον μεν εις την επαρχίαν, το δε εις τον πολιτικόν βίον, μου έφερε πολλά προσκόμματα εις τους σκοπούς μου, σκοπούς αποβλέποντες όλως διόλου την πατρίδα…>>

Ο Πάνος Σαρηγιάννης ήταν παντρεμένος με την Μαρία Παπάζογλου (όπως προαναφέραμε) και είχε αποκτήσει μία κόρη, την Μάρω. Η Μάρω αρχικά παντρεύτηκε τον Κωνσταντίνο Ζαφειρόπουλο και απέκτησε μια κόρη, την Ρηγίνα. Μετά τον θάνατό του, όμως, το 1826, η Μάρω παντρεύτηκε τον Αγιαννίτη Βασίλειο Μαρούδη και απέκτησε άλλες 9 κόρες. Μία από αυτές, η Μαριγώ, παντρεύτηκε τον σχολάρχη Νικόλαο Σακελλαρίου και απέκτησε τον Γιαννούκο Σακελλαρίου, έναν από τους σημαντικότερους Δημάρχους Θυρέας. Έτσι τα αρχικώς Παπαζογλέϊκα σπίτια σε Άστρος και Αγιάννη, έγιναν Σαρηγιαννέϊκα, Ζαφειροπουλέϊκα και τελικά Σακελλαρέϊκα (μέχρι και σήμερα).

Ο Πάνος Σαρηγιάννης τιμήθηκε πολλές φορές από το Ελληνικό κράτος. Την 3η Αυγούστου 1842 οι: πρώην Βρεσθένης και Σελλασίας Θεοδώρητος, ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, ο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης και Πανούτσος Νοταράς, μετά από αίτησης της Μαρίας χήρας Σαρηγιάννη και της κόρης της Μάρως, υπέγραψαν ένα πιστοποιητικό δρασεώς του. Το πιστοποιητικό αυτό υπέγραψε και ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος. Αυτό γράψει τα εξής:

<<Η οικία του εξ’ Αγίου Ιωάννου της Κυνουρίας Πελοποννήσου, υπήρξε μία εκ των επισήμων οικογενειών της Πελοποννήσου.  Ούτος επί μεν τουρκοκρατίας εχρημάτισεν προεστώς της αυτής επαρχίας, εις τον υπέρ ανεξαρτησίας της πατρίδος πόλεμον, εδείχθη ζηλωτής, επροσέφερεν εις τας ανάγκας του Έθνους, αυτοπροαιρέτως τροφάς, πολεμοφόδια και χρήματα εις το εν βερβένη στρατόπεδον, εις το εν ρίζαις στενώ, βολιμή, και εις πολλά άλλα μέρη, όπου οι ανάγκες.

Έτι δε εις την του Ναυπλίου πολιορκίαν εις τα κατά του Δράμαλη ημέτερα στρατεύματα. Εις συνεισφοράς πάντοτε προθύμως κατέβαλεν καθόλας τας του πολέμου περιστάσεις.

Έν ένι λόγω απεκατέστησε την οικίαν του πανδοχείον, εφιλοξένει χωρίς εξαίρεσιν πάντας τους εκείσε διευθυνομένους χορηγών εν αυτοίς φιλοφρόνως και παν ότι αναγκαίον εις την οδοιπορίαν τους. Διετήρει εις την επαρχίαν του την μεγαλυτέραν ησυχίαν και ευνομίαν. Συνδεδεμένος δε και μετά του γαμβρού του Κωνσταντίνου Ζαφειρόπουλου εκυβέρνα ούτος μεν το εσωτερικόν της επαρχίας, ο γαμβρός του δε διατελών εις τα πολιτικά Γερουσιαστής πληρεξούσιος εις όλας τας συνελεύσεις και βουλευτής εις δύο περιόδους υπηρέτησε την πατρίδα και εις πολλάς υπηρεσίας αυτής και αιχμαλωτίσθη παρά του Ιμβραΐμη εις την εν Σφακτηρία μάχην.

Τέλος κατά το 1826 τελευτήσαντες αμφότεροι εγκατέλιπον τας συζύγους των χήρας.

Σεβόμενοι όθεν τας πασιγνώστους πολυειδείς θυσίας των ρηθέντων πάνου Σαρηγιάννη και Κων/νου γαμβρού του… εκδίδομεν το παρόν…>>

Επιπλέον, τον Ιούνιο του 1865 η Μάρω, κόρη του Πάνου Σαρηγιάννη, υπέβαλε αίτηση αποζημιώσεων για τις θυσίες του πατέρα της. Η αρμόδια επιτροπή τον κατέταξε την 13η Ιουλίου 1871 στην δεύτερη τάξη των πολιτικών, ενώ ο πρόεδρος της επιτροπής είχε προτείνει αρχικά την πρώτη. Τέλος στην εθνοσυνέλευση του 1843, η κυβέρνηση ανήρτησε ως φόρο τιμής τα ονόματα εξεχόντων πολιτικών και μαρτύρων του έθνους στο προαύλιο της Βουλής. Μεταξύ αυτών βρισκόταν και το όνομα του Πάνου Σαρηγιάννη.

Πηγές

  • Νικολάου Ι. Φλούδα – Θυρεατικά, τόμος Γ’, Αθήνα 1983
  • Ι. Κακαβούλια, Ι. Κουσκουνά, Κ. Χασαπογιάννη – Θυρεάτις Γη, Αθήνα 1981
  • Θυρεατικαί εικόνες (περιοδικό), τεύχος Α’ – Αθήνα 1957 (απόσπασμα σελ. 21 – 24, μελέτη Νικολάου Φλούδα)

Πληροφορίες-Σύνταξη :Ιωάννης Δ. Κουρμπέλης

Επιμέλεια -παρουσίασης:Φώτης Τζιβελόπουλος

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΑΦΗΣΤΕ ΕΝΑ ΣΧΟΛΙΟ

Please enter your comment!
Please enter your name here