Περί   ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ ο λόγος…

0

(με αφορμή τη συνάντηση μιας πανικόβλητης μητέρας)

Του Γιώργου Καπράνου

Τα τελευταία τριάντα περίπου χρόνια, ο επιστημονικός κόσμος μιλάει για  ένα  σημαντικό πρόβλημα στην εκπαίδευση, τη ΄΄δυσλεξία΄΄.  Οι πολλές απόψεις και από διαφορετικούς επιστημονικούς κλάδους αντί μέχρι τώρα να έχουν διαφωτίσει  εκπαιδευτικούς  και γονείς, αντιθέτως  έχουν φέρει μπέρδεμα , σύγχυση και φόβο . (κυρίως στους γονείς).

Οι γονείς κατά τις συναντήσεις τους με τους εκπαιδευτικούς διατυπώνουν πολλά ερωτήματα .Σε αυτό το σύντομο άρθρο ,θα προσπαθήσω να δώσω σαφείς απαντήσεις στα κυριότερα από αυτά ,με στόχο να τους βοηθήσω γνωστικά ,ψυχολογικά και πάνω απ΄ όλα πρακτικά- όσο μπορώ – ώστε μόνοι τους να αντιμετωπίσουν τα προβλήματα που τυχόν θα παρουσιαστούν.

Χρησιμοποιώ τη μέθοδο «Ερώτηση- Απάντηση» για να είναι κατανοητά όσα λέγονται. Και πρώτα ας απαντήσουμε στο βασικό ερώτημα «Τι είναι Δυσλεξία»:

ΑΠ: Η «δυσλεξία είναι ένα σύμπλεγμα από συμπτώματα σε συγκεκριμένες γλωσσικές λειτουργίες και ιδιαίτερα στο διάβασμα. Οι δυσλεκτικοί μαθητές μπορεί να αντιμετωπίζουν δυσκολίες και σε άλλες γλωσσικές λειτουργίες όπως την Ορθογραφία, το γράψιμο και τον προφορικό λόγο»(σύμφωνα με το Διεθνή Οργανισμό Δυσλεξίας).

Ας τα πούμε πιο απλά. Η δυσλεξία είναι μια ειδική μαθησιακή δυσκολία με νευρολογικά αίτια. Ο μαθητής έχει δυσκολία στην ακριβή και απρόσκοπτη ανάγνωση των λέξεων ,φτωχή απόδοση στην ορθογραφία και στην κατανόηση αυτού που διαβάζει.(αποκωδικοποίηση των εννοιών)Το τελευταίο  ,είναι πάρα πολύ σπουδαίο, γιατί η μη αποκωδικοποίηση της έννοιας των λέξεων μπορεί να εμποδίσει το γλωσσικό πλούτο του μαθητή και την ποιότητα των βασικών γνώσεών του γενικώς.

ΕΡ: Τα χαρακτηριστικά της δυσλεξίας:

ΑΠ: Να μην ξεχνάμε πως  «το πιο συνεπές χαρακτηριστικό της είναι η ασυνέπειά της». Ας κωδικοποιήσουμε τα χαρακτηριστικά της γνωρίσματα:

  • -Δυσκολίες στο γράψιμο, την ορθογραφία, την ανάγνωση και την κατανόηση ενός κειμένου.( Είναι λάθος που για τις παραπάνω δυσκολίες χαρακτηρίζονται οι μαθητές-από γονείς και εκπαιδευτικούς- ως «κουτοί» και «τεμπέληδες» ).
  • -Όταν γράφουν κρατούν με ασυνήθιστο τρόπο το μολύβι ,γράφουν μία με το δεξί μία με το αριστερό και πολλές φορές μπερδεύουν το δεξιά με το αριστερά.
  • -Όταν διαβάζουν ,αργούν, επαναλαμβάνουν τις λέξεις, προσθέτουν άλλες, παραλείπουν. Τα δυσλεξικά άτομα παραπονιούνται πως το διάβασμα τα κουράζει, γιατί τα γράμματα και οι λέξεις  μετακινούνται… . Νιώθουν ζαλάδες, πόνους στο στομάχι. Είναι αλήθεια πως, από τα τόσα που διαβάζουν τελικά κατανοούν ελάχιστα.
  • -Συναντούν δυσκολία στο να απαριθμούν αντικείμενα και στο να κάνουν συναλλαγές με χρήματα. Μπορούν όμως να μετρήσουν, να κάνουν αριθμητικές πράξεις συνήθως χρησιμοποιώντας τα δάκτυλά τους. Γνωρίζουν τις απαντήσεις στα προβλήματα της αριθμητικής ,δεν μπορούν όμως να τα αναπαραστήσουν στο τετράδιο.
  • -Τους είναι πολύ δύσκολο και κουραστικό να μάθουν την ώρα.
  • -Διασπάται εύκολα η προσοχή τους από ήχους.
  • -Έχουν χαμηλή αυτοεκτίμηση και προσπαθούν με έξυπνο τρόπο να κρύψουν την αδυναμία τους από τους συμμαθητές ,τους δασκάλους και τους γονείς.
  • -Αγχώνονται με το παραμικρό και γι αυτό αποφεύγουν να μιλούν.
  • Δυσκολεύονται να μετατρέψουν τις σκέψεις τους σε λέξεις, αφήνουν μισές-ανολοκλήρωτες τις προτάσεις, τραυλίζουν.
  • -Δεν έχουν καλή μνήμη και δεν συγκρατούν οδηγίες, πληροφορίες ή γεγονότα που δεν έχουν βιώσει.

ΠΡΟΣΟΧΗ:

Γονείς και εκπαιδευτικοί δεν πρέπει να υποτιμούν, ούτε να υπερτιμούν μια κατάσταση. Βλέποντας ένα μόνο χαρακτηριστικό από τα παραπάνω, δεν σημαίνει ότι το παιδί έχει δυσλεξία. Η εμφάνιση ενός ή περισσοτέρων  χαρακτηριστικών είναι μια προειδοποίηση προς όλους.

ΕΡ: Είναι διαδεδομένη η δυσλεξία;

ΑΠ: Έρευνες έχουν δείξει ότι  από το 15-20% του πληθυσμού των μαθητών που αντιμετωπίζει  μαθησιακές δυσκολίες , το 80% έχει δυσλεξία.

ΕΡ: Είναι «φαινόμενο» της εποχής μας;

ΑΠ: Δεν είναι σύγχρονο φαινόμενο, πάντα υπήρχε .Επειδή όμως σήμερα υπάρχουν μεγάλες προσδοκίες και  όνειρα  για το μέλλον των παιδιών μας, πρέπει να τονίσουμε πως η δυσλεξία  δεν μπορεί να εμποδίσει τους ανθρώπους να επιτύχουν στη ζωή τους .Αντιθέτως ,εάν διαγνωστεί εγκαίρως μπορεί και να αντιμετωπιστεί.

ΕΡ: Είναι αλήθεια πως διάσημοι άνθρωποι ήταν δυσλεξικοί;

ΑΠ:  Τα άτομα με δυσλεξία  συνήθως διαθέτουν πολύ ταλέντο στις τέχνες κυρίως, και στον αθλητισμό. Αν μπορεί να φανεί χρήσιμο, αναφέρουμε τον Πάμπλο Πικάσο, το Λεονάρντο Ντα Βίντσι, την Άγκαθα Κρίστι, αλλά και τον Αλφρεντ Αϊνστάιν. (Προσοχή όμως μη βγουν λαθεμένα συμπεράσματα με τις περιπτώσεις των διασήμων δυσλεκτικών.)

ΕΡ: Το φύλο, η φυλετική προέλευση, η κοινωνικοοικονομική κατάσταση παίζουν κάποιο ρόλο, στην αντιμετώπιση της κατάστασης;

ΑΠ: Όλα παίζουν το ρόλο τους .Στα αγόρια εμφανίζεται αρκετά πιο συχνά,  όταν όμως την συναντάμε στα κορίτσια τα συμπτώματα είναι πιο έντονα.

Η κοινωνικοοικονομική κατάσταση παίζει ασφαλώς κάποιο ρόλο ,όπως άλλωστε και σε κάθε εκδήλωση της ανθρώπινης δυσπραγίας.(όπου ο φτωχός και η μοίρα του).

Επίσης την συναντάμε  σε όλες τις φυλές του κόσμου.

ΕΡ: Η δυσλεξία είναι ασθένεια;

ΑΠ: Όχι, δεν είναι ασθένεια. Άρα δεν έχουμε « ασθενή» και κατά συνέπεια «ούτε θεραπεία». Είναι πλέον σε όλους γνωστό πως η δυσλεξία έχει νευρολογικά αίτια και –μάλλον- γενετική προέλευση. Αντιμετωπίζεται όμως με επιτυχία.

ΕΡ: Με όσα μας λέτε, τα πράγματα είναι δύσκολα. Πώς τελικά αντιμετωπίζεται με επιτυχία, αυτό το σημαντικό πρόβλημα στην εκπαίδευση;

ΑΠ: Καταλαβαίνω την αγωνία των γονιών και θα προσπαθήσω να δώσω μια κατατοπιστική απάντηση. Αν γίνει διάγνωση νωρίς, δηλαδή από το Νηπ/γείο και μπορέσει να πάρει σε αυτή τη βαθμίδα το δυσλεξικό παιδί  αποτελεσματική φωνολογική βοήθεια, η οποία θα ολοκληρωθεί στην Α΄ και Β΄ Δημοτικού, τότε θα έχει λιγότερα προβλήματα .Αν περάσει την Γ΄ Δημοτικού τα πράγματα είναι ανησυχητικά. Και όταν λέμε διάγνωση, εννοούμε σωστή διάγνωση .Δηλαδή πρέπει να ξέρουμε: τι ακριβώς συμβαίνει, γιατί συμβαίνει και πώς θα διορθωθεί.

ΕΡ: Εκπαιδευτικοί και Γονείς είναι ενημερωμένοι για μια « σωστή διάγνωση;»

ΑΠ: Οι εκπαιδευτικοί ,αλλά και οι γονείς δεν μπορούν να κάνουν διάγνωση. Μπορούν όμως και οφείλουν να είναι ενημερωμένοι, ευαισθητοποιημένοι ,ώστε να παρατηρούν και να επισημαίνουν προβλήματα στο λόγο και στην συμπεριφορά του παιδιού από την προσχολική ηλικία ακόμα. Πάντα χτυπά ένα καμπανάκι ,αρκεί να είμαι σε θέση να το ακούσω. Παράδειγμα, όταν το παιδί αργεί να μιλήσει, όταν δεν μαθαίνει καινούριες λέξεις, όταν δεν έχει σωστή άρθρωση,  όταν κάνει αναγραμματισμούς, δεν μαθαίνει τραγούδια, όταν δεν μπορεί να διηγηθεί μια ιστορία, ένα  παραμυθάκι, όταν  «τρώει »  συνέχεια τούμπες,  πάντα με γνώμονα τα παιδιά της ηλικίας του κ.ο.κ.  πρέπει να «δώσουμε σήμα», « να ζητήσουμε τη βοήθεια των ειδικών.».

ΕΡ: Πότε  το πρόβλημα είναι καταφανέστατο ;

ΑΠ: Από την Δ΄ Δημοτικού μέχρι και το τέλος Γυμνασίου η υστέρηση είναι καταφανέστατη..

ΕΡ: Υπάρχει πανεπιστημιακό μέλλον σε αυτά τα παιδιά;

ΑΠ: Ναι, εάν συμβούν όσα είπαμε πιο πάνω, δηλ. έγκαιρη  διάγνωση, σωστή εκπαιδευτική παρέμβαση. Και το κάθε δυσλεξικό παιδί ,μην το ξεχνάμε είναι διαφορετικό από ένα άλλο. Τα παιδιά αυτά δεν θέλουν πίεση, έχουν τους δικούς τους ρυθμούς. Εδώ γίνεται το λάθος και από εμάς τους εκπαιδευτικούς αλλά και από τους γονείς. Ζούμε σε μια απαιτητική κοινωνία που συνεχώς τρέχει με ρυθμούς που πολλά άτομα αδυνατούν να ακολουθήσουν. Ας τους δώσουμε την ευκαιρία να μεγαλώσουν με τις δικές τους  ανάγκες και με τις δικές τους δυνάμεις ,ας τα βοηθήσουμε  να φτάσουν μέχρι εκεί που μπορούν και όχι μέχρι εκεί που προσδοκούμε  οι μεγάλοι ,για τους δικούς  μας λόγους ο καθένας.

ΕΡ: Ας τελειώσουμε με κάτι αισιόδοξο.

ΑΠ: Πάντα πρέπει να είμαστε αισιόδοξοι. Γονείς και εκπαιδευτικοί ,έχουν χρέος να συνειδητοποιήσουν την ιδιαιτερότητα ενός δυσλεξικού παιδιού. Να καταλάβουν την ανθρώπινη πολυμορφία. Να κατανοήσουν ότι δεν είναι τεμπέλης, ψεύτης ,ατίθασος, αντάρτης, με πρακτικές ενίσχυσης , ενθάρρυνσης και επιβράβευσης των προσπαθειών του και όχι εστιάζοντας στις αδυναμίες του.

Η επίσημη πολιτεία για αυτά τα παιδιά έχει μια ασαφή και μεταβαλλόμενη στάση. Χρειάζεται ξεκάθαρη  αντιμετώπιση το θέμα «των δυσλεξικών» ατόμων.

Επίσης οι εκπαιδευτικοί δεν είναι ενημερωμένοι όσο θα έπρεπε να είναι . Χρειάζεται μια συνεχής επιμόρφωση σε αυτό ,αλλά και σε τόσα άλλα σπουδαία προβλήματα που ταλανίζουν την ελληνική εκπαίδευση. Και όλα αυτά για μια κοινωνία πολιτισμένη, για έναν κόσμο που θα τον καμαρώνεις και όχι να ντρέπεσαι που είσαι μέλος της ,κύτταρό της .Ας ελπίσουμε σε ένα ανθρώπινο αύριο. Μας αξίζει.

Με αγάπη και παντοτινό ενδιαφέρον για το παιδί, για το γονιό και τον αγώνα και την αγωνία του Έλληνα εκπαιδευτικού.

  • Αντλήθηκαν πληροφορίες κυρίως από τα βιβλιογραφία των:
  1. «ΔΥΣΛΕΞΙΑ -Η ειδική διαταραχή στη μάθηση του γραπτού λόγου.(ψυχολογική θεώρηση),Αθήνα 1997, 2. «Μαθησιακές δυσκολίες και όχι τεμπελιά», Μαρία –Μάρθα Φλωράτου, Εκδ: Οδυσσέας,1992, και 3.«Η κατάρτιση του προγράμματος αντιμετώπισης της Δυσλεξίας», Δώρα Μαυρομμάτη, Αθήνα 1995

 

 

 

ΑΦΗΣΤΕ ΕΝΑ ΣΧΟΛΙΟ

Please enter your comment!
Please enter your name here